Chopin – polska odmiana z potencjałem. Parchoodporne jabłko, które może podbić rynkowe nisze

Polski rynek jabłek deserowych od lat zdominowany jest przez odmiany o słodkim smaku, takie jak Gala czy Golden Delicious. Choć cieszą się one niesłabnącą popularnością, zarówno konsumenci, jak i producenci coraz częściej zwracają uwagę na brak różnorodności. W odpowiedzi na te oczekiwania naukowcy z Katedry Sadownictwa Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego opracowali odmianę, która wyróżnia się nie tylko odpornością na parcha, ale także wyjątkowymi właściwościami przechowalniczymi i niepowtarzalnym profilem smakowym.

Chopin, bo o nim mowa, to efekt wieloletniej pracy hodowlanej prowadzonej przez prof. dr. hab. Emiliana Piterę. Choć jego wyraźnie kwaskowaty smak może zaskoczyć konsumentów przyzwyczajonych do słodkich jabłek, właśnie ta cecha – w połączeniu z wysoką zawartością cukrów i znakomitą trwałością – może stać się jego największym atutem.

Przełom w hodowli odmian odpornych na parcha

Jednym z największych wyzwań w hodowli odmian odpornych na parcha było połączenie odporności genetycznej z możliwością długiego przechowywania owoców. Większość odmian wyposażonych w gen odporności Vf dojrzewała stosunkowo wcześnie i bardzo szybko traciła jędrność, przez co nie nadawała się do długotrwałego magazynowania.

Przełom nastąpił dzięki skrzyżowaniu wyselekcjonowanego klonu U211 z odmianą Granny Smith. To właśnie po niej Chopin odziedziczył zieloną barwę skórki, ale przede wszystkim wyjątkową zdolność przechowalniczą.

Owoce mogą być przechowywane w zwykłej chłodni aż do wiosny, natomiast w warunkach kontrolowanej atmosfery (KA), niskiego stężenia tlenu (ULO) oraz z zastosowaniem preparatów opartych na 1-MCP zachowują jędrność niemal identyczną jak bezpośrednio po zbiorze. To parametr niezwykle istotny z punktu widzenia handlu i eksportu.

Kwaśne w smaku, ale bogate w cukry

Największym zaskoczeniem w przypadku Chopina jest jego skład chemiczny. Intuicyjnie można zakładać, że kwaśne jabłka zawierają niewiele cukrów, jednak badania prowadzone w SGGW pokazują coś zupełnie odwrotnego.

Popularna Gala osiąga zazwyczaj zawartość ekstraktu na poziomie 11–13° Brix. Tymczasem Chopin regularnie przekracza 15–16° Brix, co oznacza, że zawiera więcej cukrów niż jedna z najsłodszych odmian deserowych.

Skąd więc charakterystyczna kwaskowatość? Decyduje o niej bardzo wysoka zawartość kwasów organicznych, przede wszystkim kwasu jabłkowego. Bezpośrednio po zbiorze kwasowość Chopina wynosi około 1%, podczas gdy u Gali jest to zaledwie 0,2–0,3%. Oznacza to nawet czterokrotnie wyższe stężenie kwasów.

To właśnie proporcja cukrów do kwasów odpowiada za końcowe wrażenia smakowe. Podobnym przykładem jest dobrze znany Boskoop – odmiana o bardzo wysokiej zawartości cukrów, która mimo to uchodzi za jedną z najbardziej kwaśnych.

Odmiana dla wymagających rynków

Choć w Polsce dominują konsumenci preferujący słodkie jabłka, Szopen może znaleźć swoje miejsce jako produkt niszowy. Znacznie większy potencjał wydaje się mieć na rynkach zagranicznych.

Szczególnie interesującym kierunkiem są Niemcy, gdzie od lat dużym zainteresowaniem cieszą się odmiany o wyraźnie orzeźwiającym, kwaskowatym smaku, czego najlepszym przykładem jest popularność Elstara.

Drugim obszarem o dużym potencjale jest przetwórstwo premium. Dzięki wysokiej kwasowości i dużej zawartości ekstraktu Chopin doskonale nadaje się do produkcji naturalnych soków tłoczonych, rzemieślniczych cydrów, chipsów jabłkowych oraz wyrobów cukierniczych i domowych wypieków. Parametry chemiczne owoców pozwalają uzyskać intensywny smak bez konieczności dodatkowego zakwaszania produktów.

Badania w sadzie doświadczalnym

Potencjał nowej odmiany jest obecnie oceniany również w praktyce sadowniczej. W Sadzie Doświadczalnym SGGW w Wilanowie założono nowe doświadczenia z udziałem Chopina na podkładce M.9.

Badania koncentrują się na wpływie zagęszczenia sadzenia na wzrost drzew oraz jakość plonu. Drzewka posadzono w rozstawach 50, 60, 70, 80 i 100 cm w rzędzie.

Materiał nasadzeniowy stanowiły młode, siedmiomiesięczne szczepy wykonane metodą szczepienia „w ręku”. Mimo to drzewa rozwijają się bardzo dobrze i już w trzecim roku wegetacji wydały pierwsze zdrowe, parchoodporne owoce.

Naukowcy zakładają, że w czwartym i piątym roku po posadzeniu przy największym zagęszczeniu może pojawić się pogorszenie jakości owoców wynikające z zacienienia koron. Jednocześnie podkreślają, że nowoczesne metody prowadzenia sadów, takie jak stosowanie regulatorów wzrostu, m.in. proheksadionu wapnia, czy mechaniczne cięcie drzew, pozwalają dziś znacznie skuteczniej kontrolować intensywne nasadzenia niż jeszcze kilkanaście lat temu.

Polska odmiana z dużym potencjałem

Chopin pokazuje, że krajowa hodowla potrafi odpowiadać na współczesne wyzwania sadownictwa. Połączenie odporności na parcha, bardzo dobrej zdolności przechowalniczej oraz unikalnego profilu smakowego sprawia, że odmiana może znaleźć zastosowanie zarówno na wymagających rynkach eksportowych, jak i w rozwijającym się sektorze przetwórstwa rzemieślniczego.

Choć prawdopodobnie nie zastąpi najpopularniejszych odmian deserowych, ma szansę stać się wartościowym uzupełnieniem oferty polskich sadowników i dowodem na to, że innowacje tworzone w krajowych ośrodkach naukowych mogą skutecznie odpowiadać na potrzeby nowoczesnego rynku.