Relacje „Wytwórca-Producent”, Deklaracja zgodności i opłata produktowa

Wprowadzenie i zastosowanie wymagań rozporządzenia PPWR dla producentów soków.

1. Relacje „Wytwórca- Producent”

Unijne Rozporządzenie (UE) 2025 /40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych zwane PPWR[1] - które obowiązuje w Polsce od 12 sierpnia br..dotyczy setek tysięcy podmiotów gospodarczych związanych z obrotem towarowym. W jego treści wprowadzono szereg pojęć, które różnią się od stosowanych w użyciu codziennym. Dotyczy to m.in. pojęć producenta i wytwórcy, które nie były stosowane w ustawach i rozporządzeniach dotyczących opakowań i odpadów opakowaniowych.  W czerwcu br. do rozporządzenia zostały opublikowane „Wyjaśnienia” KE, które staram się podać w skróconej formie.  

Czego dotyczy rozporządzanie PPWR?

PPWR ustanawia jednolite w całej UE wymagania dla opakowań i odpadów opakowaniowych i wprowadza harmonizację regulacji krajowych -„..w celu  uniknięcie przeszkód w handlu oraz zakłóceń i ograniczenia konkurencji w Unii…” (art. 1 PPWR). Nadal pozostają istotne ustawa o odpadach, ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniami, obowiązki BDO. W załączniku nr I do rozporządzenia jest określona lista wyrobów objętych definicją opakowania. (Uwaga autora: warto spojrzeć!) Do opakowania należą nie tylko kartony, worki, folie ale również (m.in.) palety,  taśmy klejące, folie stretch, etykiety i wypełniacze 

Celem Rozporządzenia jest ograniczenie masy opakowań i odpadów opakowaniowych, poprzez standaryzację wymiarów, wprowadzane wymogi materiałowe oraz zwiększenie ich ponownego użycia poprzez odzysk, recykling. Cele ograniczenie odpadów opakowaniowych o 5% do 2030 r. i 10 % do roku 2035 -w relacji do 2018 r. (art. 43). Ważnym elementem w zapobieganiu w ograniczeniu powstawanie odpadów jest wskazanie podmiotu odpowiedzialnego za opakowania w łańcuchu dostaw, w powiązaniu z opłatą produktową

Dotyczy „wszystkich opakowań” niezależnie od zastosowania; w tym w opakowań stosowanych w przemyśle, przetwórstwie, garmażerii, handlu, biurach, usługach czy gospodarstwach domowych.

Punktem wyjścia do wdrożenia PPWR, jest zrozumienie powiazania między regulacjami. Rozporządzenie PPWR jest na poziomie unijnych wymagań dla opakowań, a BDO to polski system ewidencji, rejestracji i sprawozdawczości. Dla obu tych regulacji istotne jest rejestr danych opakowaniowych, które będą potrzebne w kilku miejscach jednocześnie przy ocenie zgodności z PPWR, przygotowaniu dokumentacji technicznej, do raportowania BDO i wyliczeń kosztów ROP (Rozszerzona odpowiedzialność producenta). Co zostanie omówione w dalszej części artykułu.

2) Kogo dotyczy?

Dotyczy uczestników obrotu towarowego w którym zdefiniowano (m.in.) następujące podmioty:

a) „Producent” - oznacza każdego wytwórcę, importera i dystrybutora (w tym e-commerce), który wprowadza pierwszy na rynek opakowanie lub produkt w opakowaniu na rynek UE lub w Polsce pod swoją marką. Dotyczy to również umów zawieranych na odległość (e-commerce)..

Platformy internetowe - jako producenci opakowań: Wg „Wyjaśnień” str. 12: „Pierwsze zaoferowanie produktu należy uznać za udostępnienie w rozumieniu definicji producenta”

Należy dodać, że producent opakowań  ma obowiązek prowadzenia ewidencji odzysku -recyklingu i wnoszenia opłaty produktowej.

b) „Wytwórca” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która zleca wytworzenie opakowanie lub produktu w opakowaniu z dodatkowym zastrzeżeniem, które w PPWR określono słowem „jednakże” (Art. 15 a i b)

- a) w przypadku gdy dana osoba fizyczna lub prawna zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania lub produktu w opakowaniu pod swoją własną nazwą lub swoim własnym znakiem towarowym,(…) „wytwórca” oznacza tę osobę fizyczną lub prawną;

- b) w  przypadku gdy osoba fizyczna lub prawna, która zleca zaprojektowanie lub wytworzenie opakowania lub produktu w opakowaniu pod swoją własną nazwą lub swoim własnym znakiem towarowym jest objęta definicją mikroprzedsiębiorstwa (…) „wytwórca” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która dostarcza opakowania” .

- Obowiązki „Wytwórcy”: Wytwórca sporządza Deklaracje zgodności opakowania UE (art. 39 PPWR)  

na podstawie informacji i dokumentacji przekazanych przez dostawców zgodnie (art. 16 ust. 1), lub upoważniony przedstawiciel (…) zgodnie z art. 17. Oznacza to, że wytwórca jest jedynym podmiotem gospodarczym ponoszącym odpowiedzialność prawną za zgodność opakowania z wymogami w zakresie zrównoważoności i etykietowania, niezależnie od tego, kto faktycznie sporządził deklarację zgodności UE lub jej części”.

Zastrzeżenie: Jeżeli zlecający jest mikroprzedsiębiorstwem, a przedsiębiorstwo będące dostawcą opakowania znajduje się w tym samym państwie członkowskim, wówczas wytwórcą opakowania jest ten dostawca (art. 3 ust. 1 pkt 13 lit. b).

3). Relacje pomiędzy wytwórcą i producentem w wybranych przykładach (wg PPWR) są następujące:

Komentarz relacji:

• Wytwórca = ten kto projektuje / zleca wykonanie opakowania.
• Producent = ten kto pierwszy wprowadza / udostępnia” je na danym rynku krajowym.
• Firma może być jednocześnie wytwórcą i producentem opakowania, gdy zleca produkcję pod własną marką i jednocześnie pierwszy raz udostępnia opakowanie z produktem w UE lub w Polsce.   
• PPWR nie ustala konkretnych stawek opłat produktowych to pozostaje wyłącznie w regulacjach krajowych. W Polsce nadal obowiązują stawki z rozporządzeń Ministra Klimatu i Środowiska (np. 2,70 zł/kg dla tworzyw sztucznych, 1,70 zł/kg dla opakowań wielomateriałowych), dopóki Polska nie dostosuje prawa krajowego do nowych ram PPWR. Docelowo od 2028 r. PPWR wprowadza zasadę, że opłaty zw. ROP ( z ang.EPR, czyli Extended Producer Responsibility) to Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta będą różnicowane w zależności od klasy recyklowalności opakowania

Relacje „Producent -wytwórca” przedstawiam poniżej „Wyjaśnień” KE

W rozporządzaniu zdefiniowano również definicje importera i dystrybutora i ich obowiązki w zakresie rozporządzenia PPWR:

Importer to osoba fizyczna lub prawna, która ma miejsce zamieszkania w UE i sprowadza opakowania z państwa trzeciego. Wg rozporządzenia importer jest producentem opakowania i ponosi opłatę produktową.  Importer ma jednocześnie obowiązki sprawdzenia dokumentacji opakowania w zakresie:

- czy wytwórca przeprowadził procedurę oceny zgodności z PPWR;

- czy jest zapewniony dostęp do dokumentacji technicznej i wymaganych badań;

- czy na opakowaniu umieszczono etykiety określone w PPWR.

Dystrybutor może być uznany za wytwórcę/producenta opakowania, kiedy:

- wprowadza opakowanie do obrotu pod własną marką lub znakiem towarowym;

- modyfikuje opakowania wprowadzane do obrotu w sposób mogący mieć wpływ na PPWR i na masę opakowania.

Uwaga: Rozporządzenie PPWR w art. 3 wymienia 71 definicji związanych z opakowaniami -(w tym 6 rodzajów opakowań). Ich stosowanie jest obligatoryjne w zamówieniach, dokumentacji i obrocie towarowym.

4. Deklaracja zgodności opakowania.

„Wyroby wprowadzane do obrotu lub oddawane do użytku podlegają ocenie zgodności…)” - art. 6. 1.  ustawy „O ocenie zgodności”^[1]   Art. 5 pkt. 10 tej ustawy określa, że przez „Deklarację zgodności” należy rozumieć „oświadczenie producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela stwierdzające na jego wyłączną odpowiedzialność, że wyrób jest zgodny z zasadniczymi wymaganiami”

Wg art. 3 poz. 65 PPWR „ocena zgodności” oznacza proces wskazujący, czy zostały spełnione odnoszące się do opakowań ..” przewidzianych w rozporządzeniu.

Kto wypełnia zgodności deklaracje? Wymagania określone w zał. VIII PPWR są następująco:

- Wytwórca (producent opakowania i produktu w opakowaniu) przeprowadza ocenę zgodności, kompletuje dokumentacje techniczną, kartę opakowania i sporządza deklarację zgodności z PPWR.

- Właściciel marki własnej jest wytwórcą, jeśli wprowadza opakowanie i produkt w opakowaniu na rynek pod swoją marką i sam wystawia deklaracje.

- Firma pakująca własny produkt w zakupione opakowania jest wytwórcą i ma obowiązek wystawienia deklaracji dla tych opakowań, z wyjątkiem mikroprzedsiębiorstw, które muszą uzyskać deklarację zgodności PPWR od producenta opakowań.

- Importer (spoza UE) nie tworzy deklaracji, ale musi zweryfikować, że Wytwórca ją wystawił i posiadać jego kopie.
Ważne: jeżeli importer wprowadza opakowanie na rynek EU pod własną marką lub modyfikuje je w sposób wpływający na zgodność staje się wytwórcą i sam wystawia deklaracje PPWR.

- Dystrybutor - weryfikuje istnienie deklaracji w łańcuchu dostaw, ale jej nie sporządza.

Co zawiera Deklaracja zgodności:

Wg Załącznika Nr VIII w Deklaracji zgodności należy podać następujące informacje:

• Numer deklaracji -nadany przez wytwórcę umożliwiający powiązanie deklaracji z konkretnym typem/partią opakowania.
• Dane identyfikacyjne producenta pełna nazwa firmy zarejestrowany adres, dane kontaktowe; w przypadku producenta spoza UE dane upoważnionego przedstawiciela w UE.
• Identyfikacja opakowania nazwa marki, model/nazwa produktu, opis, materiał, przeznaczenie, numery partii i inne dane identyfikujące typ opakowania.
• Oświadczenie o zgodności, stwierdzenie, że opakowanie spełnia wymogi PPWR w tym szczególnie (art. 5-12 ): minimalizacja, recyklowalność, zawartość surowców z recyklingu, ograniczenia substancji, etykietowanie.
• Informacje o dokumentacji technicznej Specyfikacje materiałowe dot. materiału głównego opakowania jak ocena recykligowalności, wyniki badań itp.) w tym: gdzie jest przechowywana) i informacje o spełnieniu wymagań
• Deklarację podpisuje osoba upoważniona do reprezentowania przedsiębiorstwa

5. Opłata produktowa  

Realizacja rozporządzenia PPWR jest związana z opłatą z tytułu wprowadzania opakowań do obrotu towarowego. Opłata dotyczy producentów, których zakłady nie osiągnęły określonego poziomu odzysku opakowań.

Opłatę regulują:

- Ustawa  z 13.06.2013 r.  o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (Dz.U. 2025 poz. 870) z późn. zm.,  aktualny tekst jednolity to Dz.U. 2026 poz. 619 (ogłoszony 8 maja 2026 r.)

- Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 22 listopada 2023 r. w sprawie minimalnych rocznych poziomo recyklingu dla opakowań wielomateriałowych (…) (Dz. U. poz. 2550)

- Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 9 grudnia 2023 r) w sprawie stawek opłat produktowych dla poszczególnych rodzajów opakowań (Dz.U. poz 2683)

Aktualne stawki za opakowania, dla których nie osiągnięty poziomu recyklingu wynoszą (np..): dla tworzy sztucznych 2,70 zł/kg; dla papieru 0,70 zł/kg.

6. Podsumowanie dla praktyka. Warianty A, B i C

A. Jakie obowiązki nakłada rozporządzenie PPWR na producenta i wytwórcę soku jabłkowego (> 10 osób załogi, ) w kartonach z marką własną?

Producent wytwarza soki zgodnie z wymaganiami w zakresie jakości handlowej soków i nektarów owocowych (Dz.U.z 2014 r. poz. 4940 ze zm.). Zamawia zleca wykonanie opakowania z własną marką (logiem) z etykietą, i wprowadza produkt w opakowaniu  na rynek, wówczas jest jednocześnie wytwórcą i producentem opakowania i na nim spoczywają obowiązki:

a)  Wystawienie Deklaracji zgodności PPWR opakowania będącej oświadczeniem, że opakowanie spełnia warunki PPWR. Etykieta na opakowaniu powinna zawierać informacje  identyfikujące producenta (adres, kod kreskowy) i produktu (np. sok jabłkowy 100% ;wartość odżywcza na 100 ml soku,), warunki przechowywania po otwarciu kartonu, datę minimalnej trwałości; informacje  materiałowe, informacje do recyklingu np. zużyte opakowanie wrzuć do żółtego kosza (Metale i tworzywa sztuczne);

b) Rejestracja w bazie BDO prowadzonej przez Marszałka Województwa właściwego ze względu na miejsce prowadzenia działalności w zakresie recyklingu odpadów opakowaniowych przez przedsiębiorcę prowadzącego recykling odpadów opakowaniowych i opłata produktowa.

3) Ponieważ kartony po opakowaniach trafią do recyklingu poprzez zakłady prowadzące zbiórką i przetwarzanie odpadów (w przypadku kartonów określenie poziomów odzysku jest możliwe poprzez bilansowanie przetwarzania odpadów przez podmioty trzecie).
Producent opakowania powinien zawrzeć umowę z wybraną „Organizacją odzysku” - która prowadzi ewidencje odpadów wprowadzanych na rynek przez określone grupy producentów i oblicza uzyskane poziomy recyklingu. Organizacja odzysku  podaje producentowi masę odpadów, której zabrakło do wymaganego poziomu recyklingu i związaną z tym opłatę.

W oparciu o informacje Organizacji odzysku producent soku sporządza roczne sprawozdanie do 15 marca następnego roku i wnosi do marszałka województwa opłatę produktową. W przypadku kartonów do soku jabłkowego - 1,70 zł/kg od opakowań wielomateriałowych. 

B) Jeżeli sadownik - producent bezpośredni jest mikro przedsiębiorcą (< 10 osób załogi,) produkuje sok  i zamawia opakowania handlowe „pod własną marką lub swoim znakiem towarowym i znajduje się w tym samym państwie członkowskim…)” wówczas Wytwórcą opakowania jest firma dostarczająca opakowanie (art. 3 pkt 13 b PPWR). Firma dostarczająca opakowanie jest zobowiązana do rejestracji w bazie BDO i do wnoszenia opłaty produktowej.  Deklarację zgodności opakowania wystawia dostarczający opakowanie.

C). Jeżeli wytwórcą soku jabłkowego jest sadownik i dostarcza produkt pod marką własną grupy producentów (np. Hortex, Tymbark), producentem opakowania jest grupa producentów, która wystawia Deklarację zgodności opakowania.  Na niej spoczywają również obowiązki opłaty produktowej. Relacje pomiędzy wytwórcą soku jabłkowego (który odpowiada za jego jakość) a marką wprowadzającą produkt w opakowaniu na rynek są zapisane w dwustronnej umowie.

7. Etapy wdrożenie Rozporządzenia PPWR.

PPWR będzie wprowadzane stopniowo wg harmonogramu (terminy wybrane przez autora):

1. 12 sierpnia 2026 r- data stosowania PPWR;
2. 12 sierpnia 2026 r. Komisja przyjmuje akty wykonawcze dotyczące etykiet;
3. do dnia 12 lutego 2027 r. Komisja określi minimalną ilość rotacji dla opakowań wielokrotnego użytku;
4. do dnia 12 lutego 2027 r. „dystrybutorzy końcowi” (sekto HoReCa) umożliwią konsumentom przynoszenie własnego opakowania (wielokrotnego) na napoje i żywność gotową do spożycia.
5. do dnia 12 lutego 2027 r. Komisja określi metodykę obliczania ilości wytworzonych odpadów opakowaniowych oraz metodykę obliczania zużycia toreb lekkich na mieszkańca
6. do dnia 12 lutego 2027 r. państwa członkowskie ustanowią przepisy określające kary w przypadkach niestosowania wygów rozporządzenia PPWR;
7. do 12 lutego 2028 r. Komisja określi wskaźniki pustej przestrzeni;
8. od 12 sierpnia 2028 r. na opakowaniu obowiązkowe piktogramy, oznaczenia składu materiałowego, kody QR; (art. 12-15 )
9. do 12 lutego 2028 r wszystkie opakowania z tworzyw sztucznych i innych materiałów muszą być zaprojektowane do recyklingu materiałów (art. 9)
10. 1 stycznia 2030 r. Wszystkie opakowania muszą być recykligowalne ≥ 70 %; (art. 6)
11. 1 stycznia 2030 r. Obowiązki minimalizacji opakowań i zakazy wg załącznika nr V PPWR -ograniczenia w stosowaniu określonych formatów opakowań;
12. Od dnia 1 stycznia 2030 r. podmioty gospodarcze stosujące opakowania transportowe lub opakowania handlowe wykorzystywane do transportu produktów (..) zapewnią (..) aby co najmniej 40 % takich opakowań było opakowaniami wielokrotnego użytku w ramach systemu ponownego użycia”.(art. 29 ust 1).
13. „Od dnia 1 stycznia 2030 r. podmioty gospodarcze stosujące opakowania transportowe lub opakowania handlowe wykorzystywane do transportu produktów (..) zapewnią (..) aby co najmniej 40 % takich opakowań było opakowaniami wielokrotnego użytku w ramach systemu ponownego użycia”.(art. 29 ust 1).

Konkluzja: Wdrażanie Rozporządzenia PPWR (obowiązuje bezpośrednio) wymaga od przetwórni owoców i warzyw oceny stosowanych  obecnie opakowań pod kątem ich optymalizacji wymiarowej i materiałowej, oceny jaką pełnią funkcję w łańcuchu produkcji (relacje: wytwórca- producent) oraz  obowiązków związanych z wydawaniem  „Deklaracji zgodności” opakowania. Wprowadzane regulacje  są rozłożone w czasie w związku z tym ich  zastosowanie nie powinno spowodować trudności, ale dostosowanie opakowań wymaga uwagi w aspekcie możliwości ich kompostowania i recyklingu oraz określonych modyfikacji w etykietach uwzględniających (m.in.) kody QR, a także wprowadzane zmiany w klasyfikacji opakowań do określonej grupy odpadów.  .

Biorąc pod uwagę szeroki zakres rozporządzenia i innowacyjne definicje z łańcuchu zastosowania opakowań - intencją Fundacji i autora  było  omówienie praktycznych elementów rozporządzenia, które mogą być wykorzystane przez producentów.

Autor: dr inż. Kazimierz Manios; e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Warszawa sierpień 2026 r.

^[1] Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności. (Dz. U. z2025 poz. 215  z 2025 poz. 1826)

[1] Rozporządzenie (..) UE 2025/40 z 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (…)