Największy błąd przy zakładaniu plantacji truskawek? Sadzenie bez przygotowania gleby

Zanim na polu zostanie posadzona pierwsza sadzonka truskawki, o losach całej przyszłej plantacji decydują tygodnie przygotowań, których plantator zwykle nie pokazuje w mediach społecznościowych. Na terenie gospodarstwa Szymona Kamińskiego, gdzie powstaje tunelowa plantacja truskawek na podwyższonych zagonach na przyspieszony zbiór, bardzo mocny nacisk właściciel położył na przygotowanie stanowiska, fumigacja gleby, obornik, odpowiednie nawożenie a teraz również dbałość o życie mikrobiologiczne.

Rozmowa Szymona Kamińskiego z doradcą agrotechnicznym Albertem Zwierzyńskim  pokazuje krok po kroku, jak podejść do przygotowania gleby pod truskawkę: od badania fitopatologicznego i analizy gleby metodą ogrodniczą, przez fumigację i test rzeżuchowy, po precyzyjne wprowadzenie preparatów mikrobiologicznych jeszcze przed posadzeniem roślin. W artykule znajdziesz konkretne dawki dwóch równoległych technologii mikrobiologicznych, oferty Bioagris oraz oferty Calfert, a także wyniki wieloletnich doświadczeń pokazujące, o ile więcej kwiatostanów wytwarza roślina mikoryzowana w porównaniu z rośliną niemikoryzowaną. To wiedza, którą można wprost przełożyć na decyzje podejmowane jeszcze przed zakupem sadzonek na kolejny sezon, zanim padnie pytanie, dlaczego młoda plantacja słabo rośnie.

Dalsza część artykułu znajduje się pod materiałem wideo.

Rotacja upraw na jednym stanowisku i ryzyko chorób odglebowych

Historia stanowiska, na którym Szymon Kamiński zakłada nową plantację, dobrze pokazuje wyzwanie, z jakim mierzy się dziś większość producentów truskawek. Przez ostatnie trzy lata na poszczególnych częściach pola uprawiano truskawkę, arbuza i jabłoń. Taki układ zmianowania wynika z bieżących potrzeb gospodarstwa, ale każda kolejna uprawa w tym samym miejscu zwiększa ryzyko nagromadzenia patogenów odglebowych, zwłaszcza gdy wcześniejsza plantacja wykazywała już objawy chorobowe.

To, co od nas najbardziej zależy, to przygotowanie gleby i wpływ na zdrowotność sadzonki, która do nas przychodzi. Najgorszą rzeczą, jaką możemy zrobić, jest posadzenie jej w glebę, w której mamy problem z chorobami odglebowymi. - Szymon Kamiński

Producent, który zakłada plantację na stanowisku z historią upraw podatnych na te same patogeny, powinien z góry założyć, że kondycja gleby wymaga interwencji, zanim jeszcze padnie decyzja o zakupie sadzonek.

Diagnostyka gleby przed sadzeniem, badania fitosanitarne i analiza gleby

Standardowa procedura, która powinna obowiązywać  przy zakładaniu nowych kwater, opiera się na dwóch równoległych badaniach. Pierwsze to próby glebowe wysyłane do dr Anety Chałańskiej z NEFScience, które pozwalają zdiagnozować obecność i nasilenie chorób odglebowych. Drugie to próby przekazywane do Okręgowej Stacji Chemiczno-Rolniczej, dzięki którym producent poznaje podstawowe parametry gleby oraz zawartość poszczególnych pierwiastków.

Na omawianym stanowisku pierwszy etap został jednak pominięty. Ponieważ wcześniejsze truskawki rosnące w tym miejscu wykazywały wyraźne objawy chorób odglebowych, gospodarz z góry wiedział, z jakim problemem się mierzy, i mógł od razu przejść do etapu odkażania gleby.

Fumigacja gleby przed założeniem plantacji

Przed odkażeniem stanowisko wzbogacono obornikiem, co ma poprawić strukturę i zasobność gleby jeszcze przed zabiegiem fumigacji. Samo odkażanie wykonała wyspecjalizowana firma zewnętrzna, która zaaplikowała fumigant na całej powierzchni przyszłej plantacji.

Po fumigacji konieczne jest odczekanie odpowiedniego czasu karencji, zanim gleba stanie się bezpieczna dla przyszłych sadzonek i dla mikroorganizmów, które producent zamierza do niej wprowadzić. Weryfikacji tego momentu służy test rzeżuchowy, standardowa procedura kontrolna pozwalająca sprawdzić, czy fumigant nadal aktywnie działa, czy już całkowicie się uwolnił i zneutralizował. Dopiero pozytywny wynik testu rzeżuchowego daje zielone światło do dalszych prac polowych.

Formowanie zagonów i moment wprowadzenia mikrobiologii

Po potwierdzeniu, że gleba jest bezpieczna, na plantacji formowane są podwyższone zagony, rozkładana jest linia kroplująca, a całość ściółkowana jest czarną folią. Mając gotową instalację nawodnieniową, jeszcze przed posadzeniem truskawki można wprowadzić w obręb zagonu preparaty mikrobiologiczne, tak aby mikroorganizmy zdążyły się zaaklimatyzować i zacząć pracować w glebie, zanim jeszcze pojawi się pierwszy korzeń.

Kluczowym elementem tego etapu jest woda. Sadzonkę należy wprowadzać do podłoża o odpowiedniej wilgotności, nawet nieco wyższej niż wilgotność samej sadzonki, ponieważ wraz z podlewaniem do gleby trafiają również produkty mikrobiologiczne, które mają odbudować życie mikrobiologiczne w zagonie.

Dwie technologie odbudowy mikrobiomu gleby wspierające wzrost i rozwój roślin

Jeszcze przed wysadzeniem roślin do zagonu wprowadza się preparaty, których zadaniem jest przywrócenie aktywności mikrobiologicznej gleby po fumigacji. Na rynku dostępne są w tym zakresie dwie uzupełniające się technologie.

Pierwsza to BalansTech BIO od BioAgris, produkt łączący funkcję probiotyku i prebiotyku. Zawiera bakterie z rodzaju Bacillus spp. w połączeniu z płynną bazą odżywczą, która wspiera zasiedlanie gleby przez wprowadzone mikroorganizmy, a jednocześnie aktywizuje rodzimy mikrobiom gleby. Szymon Kamiński rekomenduje dawkę w przedziale od 10  do 20 litrów na hektar, choć część bardziej zamożnych producentów stosuje nawet do 40 litrów na hektar, uzyskując wyraźnie większy efekt. Niższą dawkę utrzymuje jednak celowo, ponieważ w kolejnych zabiegach dokłada po 5 litrów BalansTech BIO do każdego zabiegu mikoryzowego i trichodermowego, co w skali całego sezonu i tak daje sumarycznie około 40 litrów na hektar.

Druga technologia to Bakto Fusion TSP od Calfert, produkt oparty o Trichoderma spp. połączoną z innymi wyselekcjonowanymi mikroorganizmami. Ma za zadanie zaszczepić glebę pożytecznymi mikroorganizmami, zanim jeszcze rośliny zostaną posadzone, tak aby te zdążyły rozwinąć aktywność w glebie odkażonej wcześniej fumigantem.

Powinniśmy w glebie stymulować i kreować takie życie mikrobiologiczne, które będzie sprzyjało rozwojowi systemu korzeniowego i całej rośliny truskawki. -  Albert Zwierzyński

Na pytanie, czy te dwie technologie wzajemnie się wykluczają, obaj rozmówcy są zgodni nie. Najważniejsze jest samo zaszczepienie życia mikrobiologicznego w glebie, a produkty BioAgris i Calfert mogą się w tym zakresie uzupełniać. Trzeba jednak pamiętać, że część preparatów, w tym mikoryza, Trichoderma czy bakterie z grupy PGPR, potrzebuje kontaktu z ryzosferą korzeniową, aby w pełni uruchomić swoje działanie. Dopiero spotkanie z korzeniem pozwala tym mikroorganizmom przejść cały cykl rozwojowy, aż po formy przetrwalnikowe.

Na omawianej plantacji odstęp między aplikacją preparatów mikrobiologicznych a posadzeniem sadzonek typu plug będzie krótki, rzędu jednego tygodnia, ponieważ zabieg odkażania gleby wykonano stosunkowo późno, a sadzenie zaplanowano do piętnastego sierpnia.

Mikoryza na start, to podstawa zdrowej technologii.

Osobnym, kluczowym elementem programu jest mikoryzacja systemu korzeniowego. W ofercie obu firm dostępne są produkty oparte na grzybach z rodzaju Glomus spp., różniące się jednak sposobem produkcji.

MycoTech BIO od BioAgris powstaje w technologii in vivo, czyli bezpośrednio ze środowiska. Zawiera symbiotyczne grzyby mikoryzowe z rodzaju Glomus wraz z konsorcjum bakterii ryzosferowych, a w produkcie znajdują się również rozdrobnione strzępki grzyba i fragmenty korzeni pochodzące z hodowli środowiskowej. Zdaniem Szymona Kamińskiego taka forma jest bogatsza o dodatek składników probiotycznych, ale jednocześnie bardziej wrażliwa podczas przechowywania, co typowe jest dla produktów uwodnionych.

Multi Fusion BIO od Calfert powstaje z kolei w technologii in vitro, na szalce laboratoryjnej. Produkt zawiera grzyby Glomus intraradices w stężeniu dwudziestu tysięcy ośmiuset propaguli na gram, co odpowiada dwunastu procentom składu, a pozostałe osiemdziesiąt osiem procent to substancja organiczna pełniąca funkcję pożywki dla grzybów. Sucha, proszkowa forma jest przez to bardziej stabilna w przechowywaniu i łatwiejsza w dozowaniu.

Dobrym rozwiązaniem łączącym obie logiki jest dołożenie BalansTech BIO do MycoTech BIO, a do Multi  Fusion BIO  Humiku.

Moczenie sadzonek doniczkowanych przed sadzeniem (dawka na 100 litrów wody)

Roztworem namacza się bryłę korzeniową sadzonek doniczkowanych bezpośrednio przed sadzeniem. Po dwóch, trzech tygodniach od wysadzenia zabieg mikoryzowy powtarza się przez fertygację.

Fertygacja po dwóch, trzech tygodniach od wysadzenia (dawka na hektar)

Jeśli na stanowisku nie wykonano wcześniej odkażania gleby i producent ma do czynienia z chorobami odglebowymi, kolejność zabiegów należy odwrócić. W pierwszej kolejności trzeba zbudować swego rodzaju tarczę ochronną dla systemu korzeniowego, stosując produkty na bazie Trichoderma  spp. i Bacillus spp, czyli Bakto Fusion TSP lub TrichoTech BIO, a dopiero później wprowadzać mikoryzę.

Po co nam ta mikoryza?

W wyniku mikoryzacji system korzeniowy truskawki wraz z grzybami Glomus tworzy struktury arbuskularne, czyli specyficzne formy grzybowo-korzeniowe, które silnie przerastają glebę rodzimą. Korzyści z tej symbiozy działają na kilku płaszczyznach jednocześnie, nie tylko poprzez lepsze pobieranie składników pokarmowych i wody. Producenci rzadko słyszą o mechanizmach, które za tym stoją, ponieważ firmy w komunikacji koncentrują się na efekcie końcowym, czyli plonie i smakowitości owoców, a nie na samej biologii procesu.

Rolę wzmacniającą w tym układzie pełni też BalansTech BIO, który działa jako połączenie pre i probiotyku: pobudza zarówno wprowadzone wcześniej preparaty mikrobiologiczne do większej aktywności, jak i rodzimą mikroflorę glebową do szybszego namnażania.

Więcej kwiatostanów, wyższy plon co pokazują wieloletnie doświadczenia z mikoryzą

Efekt agronomiczny mikoryzacji potwierdzają wieloletnie doświadczenia prowadzone przez obie firmy. W przypadku technologii Bioagris wieloletnie testy z produktem MycoTech BIO pokazują średnio o półtora kwiatostanu więcej na krzak w porównaniu do roślin bez mikoryzacji, a do tego efektu dochodzą jeszcze korzyści z dwóch pozostałych produktów z oferty firmy.

Podobne wnioski płyną z badań prowadzonych przy współpracy z dr hab. Zbigniewem Jaroszem, znanym jako Doradcą Jagodowym, oraz z dr Anetą Chałańską z NEFScience nad technologią Multi Fusion BIO. Także w tych doświadczeniach rośliny mikoryzowane wytwarzały więcej kwiatostanów niż rośliny niemikoryzowane. W opublikowanych wynikach badań nad odmianą Falco odnotowano też o dwadzieścia pięć procent wyższy plon ogólny oraz o dziesięć procent większy udział owoców handlowych w porównaniu do kontroli chemicznej, a także wydłużoną trwałość owoców po zbiorze.

Mikrobiologia zwraca się stanowiąc dużą korzyść

Dodatkowe kwiatostany przekładają się bezpośrednio na wynik ekonomiczny gospodarstwa. Zdaniem rozmówców taki przyrost plonu wystarcza, aby pokryć koszt całego programu mikrobiologicznego zastosowanego na plantacji, co ma szczególne znaczenie w kontekście rosnącej presji chorób odglebowych w ostatnich sezonach.

Trzeba jednak pamiętać, że plantacja, która dzięki mikoryzacji rodzi więcej owoców, ma też większe zapotrzebowanie pokarmowe. Producent, który zaobserwuje wzrost plonu, powinien odpowiednio wcześniej zweryfikować i dostosować program nawożenia, tak aby rosnące zapotrzebowanie roślin zostało w pełni pokryte. Ten temat, zapowiedziany przez rozmówców jako kontynuacja, zasługuje na osobne, szczegółowe omówienie.

Co warto zapamiętać, planując nową plantację truskawek?

• Zanim padnie decyzja o zakupie sadzonek, sprawdź historię stanowiska i zleć próby glebowe do badania fitosanitarnego oraz analizy ogrodniczej.
• Jeśli wcześniejsze uprawy wykazywały objawy chorób odglebowych, zaplanuj fumigację gleby i potwierdź jej skuteczność testem rzeżuchowym, zanim wrócisz do prac polowych.
• Po pozytywnym teście rzeżuchowym formuj zagony, rozłóż linię kroplującą i ściółkuj folią, a jeszcze przed sadzeniem wprowadź do zagonu preparaty mikrobiologiczne odbudowujące życie gleby, na przykład BalansTech BIO lub Bakto Fusion TSP.
• Sadzonkę wprowadzaj do podłoża o odpowiednio wysokiej wilgotności, wykorzystując ten sam zabieg podlewania do wprowadzenia mikroorganizmów.
• Bryłę korzeniową namocz przed sadzeniem w roztworze produktu mikoryzowego, MycoTech BIO z BlackJakiem albo Multi Fusion BIO z Humikiem, a zabieg mikoryzowy powtórz przez fertygację po dwóch, trzech tygodniach od wysadzenia.
• Jeżeli nie wykonano odkażania gleby i utrzymuje się ryzyko chorób odglebowych, najpierw zabezpiecz system korzeniowy produktami na bazie Trichoderma i Bacillus, a dopiero potem wprowadzaj mikoryzę.
• Licz się z tym, że wyższy plon uzyskany dzięki mikoryzacji wymaga korekty programu nawożenia, dostosowanej do zwiększonego zapotrzebowania pokarmowego roślin.