Polecane

Mszyce w sadach jabłoniowych – zagrożenie rośnie. Czym chronić sady w okresie wzrostu zawiązków?

Dr Dorota Łabanowska-Bury (Bioagris) 15 czerwiec 2026

W ostatnich latach obserwujemy coraz większe problemy z mszycami w sadach jabłoniowych. Dotyczy to zarówno dobrze znanych gatunków, takich jak mszyca jabłoniowa (Aphis pomi) i mszyca jabłoniowo-babkowa (Dysaphis plantaginea), jak również bawełnicy korówki (Eriosoma lanigerum), której znaczenie gospodarcze wyraźnie wzrasta. Jednym z głównych powodów jest ograniczanie liczby dostępnych substancji aktywnych, w tym wycofanie insektycydów fosforoorganicznych, które przez wiele lat stanowiły podstawę zwalczania bawełnicy korówki. W efekcie wielu sadowników obserwuje coraz liczniejsze kolonie tego szkodnika oraz trudności z jego skutecznym ograniczaniem.

bawełnica_na_pędzie_IMG_8823.JPEG

Bawełnica korówka – coraz większy problem

Obecnie w licznych sadach obserwuje się systematyczny wzrost populacji bawełnicy, szczególnie w intensywnych nasadzeniach prowadzonych na podatnych podkładkach. Szkodnik zasiedla zarówno część nadziemną drzew, jak i system korzeniowy, co dodatkowo utrudnia skuteczną ochronę.

Charakterystycznym objawem występowania bawełnicy są kolonie pokryte białą, woskową wydzieliną przypominającą kłaczki waty. Najczęściej można je znaleźć w rozwidleniach pędów, w miejscach po cięciu, na ranach kory, odrostach korzeniowych oraz w okolicach szyjki korzeniowej.

Szkodliwość bawełnicy nie ogranicza się wyłącznie do bezpośredniego pobierania soków roślinnych. Żerowanie prowadzi do powstawania charakterystycznych narośli i zgrubień, które zaburzają przewodzenie wody i składników pokarmowych. Uszkodzone tkanki stają się również miejscem wnikania patogenów odpowiedzialnych za choroby kory i drewna. W przypadku młodych sadów silne zasiedlenie może prowadzić do zahamowania wzrostu drzew, pogorszenia ich kondycji oraz opóźnienia wejścia w pełnię owocowania.

Szczególne znaczenie ma fakt, że bawełnica może rozwijać kilka pokoleń w ciągu sezonu, a jej populacja bardzo szybko odbudowuje się po nieskutecznie wykonanych zabiegach. Dodatkowo kolonie często lokalizują się w trudno dostępnych miejscach korony, co utrudnia dokładne pokrycie ich cieczą użytkową.

W sadach, gdzie przez kilka sezonów nie prowadzono skutecznego zwalczania, liczebność szkodnika może wzrastać lawinowo. Szkodnik w szkółkach może powodować pogorszenie jakości materiału szkółkarskiego.

bawełnica_korówka_IMG_8820.JPEG

Mszyca jabłoniowo-babkowa – największe zagrożenie dla jakości owoców

W przeciwieństwie do mszycy jabłoniowej jej szkodliwość nie ogranicza się jedynie do osłabiania wzrostu drzew, ale bezpośrednio wpływa na wielkość i jakość plonu handlowego. Nawet stosunkowo niewielka liczba kolonii obecnych w okresie kwitnienia i zawiązywania owoców może prowadzić do poważnych strat ekonomicznych.

Szkodnik rozpoczyna żerowanie bardzo wcześnie, często już w okresie pękania pąków. Największe zagrożenie występuje jednak od fazy różowego pąka do kilku tygodni po kwitnieniu, kiedy rozwijające się liście, młode pędy oraz zawiązki owoców są szczególnie wrażliwe na uszkodzenia.

Żerowanie mszycy jabłoniowo-babkowej powoduje silne deformacje liści, które zwijają się w charakterystyczne, ciasne rozety. Tak zniekształcone liście ograniczają powierzchnię asymilacyjną drzewa, pogarszając efektywność fotosyntezy i osłabiają wzrost młodych przyrostów. Jednocześnie zwinięte liście tworzą skuteczną osłonę dla kolonii mszyc, utrudniając dotarcie cieczy użytkowej podczas zabiegów ochronnych.

Największe znaczenie gospodarcze mają jednak uszkodzenia zawiązków owocowych. W wyniku pobierania soków przez mszyce dochodzi do zaburzenia wzrostu młodych owoców, które stają się asymetryczne, zdeformowane i nie osiągają parametrów wymaganych przez rynek deserowy. Charakterystyczne są wydłużone, nieregularne deformacje oraz nierównomierny rozwój owoców utrzymujący się aż do zbioru. Takie jabłka często trafiają do niższych klas jakościowych lub są całkowicie eliminowane z obrotu handlowego.

W sadach o wysokim potencjale plonowania szczególnie niebezpieczne są sytuacje, gdy pierwsze kolonie nie zostaną wykryte odpowiednio wcześnie. Mszyca jabłoniowo-babkowa rozmnaża się bardzo intensywnie, a rozwój kolejnych pokoleń może prowadzić do gwałtownego wzrostu liczebności populacji w krótkim czasie. Dodatkowym utrudnieniem jest fakt, że po zwinięciu liści skuteczność wielu zabiegów interwencyjnych wyraźnie spada.

Z tego względu kluczowe znaczenie ma monitoring prowadzony już od początku rozwoju pąków. W praktyce sadowniczej za krytyczny moment uznaje się okres od różowego pąka do końca opadania płatków kwiatowych. To właśnie wtedy należy podejmować decyzje dotyczące ochrony, ponieważ późniejsze zwalczanie często nie pozwala już uniknąć uszkodzeń owoców.

mszyca_jabłoniowo_babkowa_IMG_8811.JPEG

Mszyca jabłoniowa – często bagatelizowana, ale istotna z punktu widzenia kondycji sadu

Mszyca jabłoniowa (Aphis pomi) należy do najpowszechniej występujących szkodników jabłoni i jest obecna praktycznie w każdym sadzie. W przeciwieństwie do mszycy jabłoniowo-babkowej rzadziej powoduje bezpośrednie deformacje owoców, dlatego jej obecność bywa często niedoceniana przez sadowników. Nie oznacza to jednak, że gatunek ten ma niewielkie znaczenie gospodarcze. Przy sprzyjających warunkach pogodowych oraz braku skutecznej regulacji liczebności populacji może on istotnie wpływać na wzrost drzew, ich kondycję oraz potencjał plonotwórczy w kolejnych sezonach.

Mszyca jabłoniowa zasiedla przede wszystkim najmłodsze, intensywnie rosnące przyrosty. Zarówno larwy, jak i osobniki dorosłe odżywiają się sokami roślinnymi pobieranymi z młodych liści i pędów. Efektem żerowania jest charakterystyczne podwijanie się brzegów liści, ich deformacja oraz zahamowanie prawidłowego rozwoju młodych przyrostów.

Silne zasiedlenie prowadzi do ograniczenia powierzchni asymilacyjnej liści, co bezpośrednio przekłada się na obniżenie intensywności fotosyntezy. W konsekwencji drzewa produkują mniej asymilatów niezbędnych do wzrostu, budowy plonu oraz tworzenia pąków kwiatowych na kolejny sezon. Problem ten jest szczególnie widoczny w młodych sadach oraz kwaterach prowadzonych intensywnie, gdzie prawidłowy rozwój korony i przyrostów ma kluczowe znaczenie dla przyszłej produktywności drzew.

Długotrwałe żerowanie mszyc może również prowadzić do zaburzenia równowagi pomiędzy wzrostem wegetatywnym i generatywnym. Osłabione drzewa wytwarzają krótsze przyrosty jednoroczne, a liczba oraz jakość zawiązywanych pąków kwiatowych na następny sezon mogą ulec wyraźnemu pogorszeniu. W efekcie skutki obecności mszycy jabłoniowej często stają się widoczne dopiero w kolejnym roku produkcyjnym.

Dodatkowym problemem jest intensywne wydalanie spadzi. Lepka substancja pokrywająca liście i owoce stanowi doskonałe podłoże dla rozwoju grzybów sadzakowych. Czarny nalot ogranicza dostęp światła do liści, dodatkowo zmniejszając efektywność fotosyntezy, a w przypadku owoców znacząco obniża ich wartość handlową. Zjawisko to jest szczególnie niekorzystne w sadach produkujących owoce deserowe przeznaczone na wymagające rynki.

mszyca_jabłoniowa_IMG_4174_1.jpeg

Jak ograniczyć presję szkodników?

Skuteczne ograniczanie liczebności mszyc w sadach jabłoniowych powinno opierać się na zasadach integrowanej ochrony roślin (IPM), łączącej działania profilaktyczne, monitoring oraz racjonalne wykorzystanie dostępnych metod zwalczania. Duże znaczenie ma systematyczna lustracja sadu prowadzona od początku sezonu wegetacyjnego. Szczególną uwagę należy zwracać na młode przyrosty, wierzchołki pędów oraz kwatery, w których w poprzednich latach notowano silne występowanie bawełnicy korówki lub innych gatunków mszyc. Wczesne wykrycie pierwszych kolonii umożliwia podjęcie działań ograniczających rozwój populacji jeszcze przed osiągnięciem poziomu powodującego straty gospodarcze.

Istotnym elementem strategii ochrony jest zachowanie i wspieranie populacji organizmów pożytecznych. W sadach naturalni wrogowie mszyc, tacy jak biedronkowate (Coccinellidae), złotooki (Chrysopidae), larwy bzygowatych (Syrphidae), skorki (Dermaptera) czy błonkówki pasożytnicze, odgrywają ważną rolę w biologicznej regulacji liczebności szkodników. Dlatego program ochrony powinien uwzględniać selektywność stosowanych insektycydów oraz ograniczać wykonywanie nieuzasadnionych zabiegów preparatami o szerokim spektrum działania, które mogą prowadzić do destabilizacji równowagi biologicznej w sadzie.

Nie bez znaczenia pozostają również czynniki agrotechniczne. Nadmierne nawożenie azotowe sprzyja tworzeniu silnie rosnących, soczystych przyrostów, które stanowią szczególnie atrakcyjne miejsce żerowania i rozwoju mszyc. Utrzymanie zbilansowanego programu nawożenia, dostosowanego do potrzeb drzew i zasobności gleby, pozwala ograniczyć presję szkodników oraz poprawia ogólną zdrowotność i stabilność produkcyjną sadu.

Jakie środki stosować w okresie wzrostu zawiązków na mszyce?

W okresie dorastania zawiązków do zwalczania mszyc w sadach jabłoniowych wykorzystywane są przede wszystkim preparaty zawierające:

Flonikamid (karboksamidy), np. Teppeki 50 WG

W roślinie działa translaminarnie i układowo

Acetamipryd (neonikotynoidy), np. Asset

Na mszyce działa kontaktowo i żołądkowo, na roślinie powierzchniowo, wgłębnie i systemicznie

Tau-fluwalinat (pyretroidy), np. Evure 240 EW

Na mszyce działa kontaktowo i żołądkowo, na roślinie powierzchniowo

Pyretryna + olej rzepakowy - Spruzit Koncentrat na Szkodniki EC

Na mszyce działa kontaktowo i mechanicznie

Lambda-cyhalotryna (pyretroidy), np. Lamdex Extra 2,5 WG

Na mszyce działa kontaktowo i żołądkowo, na roślinie powierzchniowo

Cypermetryna (pyretroidy), np. Sherpa 100 EC

Na mszyce działa kontaktowo i żołądkowo, na roślinie powierzchniowo

Pirymikarb (karbaminiany), np. Pirimor 500 WG

Na mszyce działa kontaktowo, żołądkowo i gazowo, na roślinie systemicznie

Flupyradifuron (butenolidy), np. Sivanto Prime

W roślinie działa układowo

Olej rydzowy (oleje roślinne) – Emulpar’ 940 EC

Na mszyce działa mechanicznie, na roślinie powierzchniowo

Związki silikonowe – Siltac, K-Pak, Next Pro

Na mszyce działa mechanicznie, na roślinie powierzchniowo

Sól potasowa kwasów tłuszczowych – Neudosan

Na mszyce działa kontaktowo, na roślinie powierzchniowo

Olejek pomarańczowy (olejki eteryczne), np. Prev-Gold

Na mszyce działa kontaktowo, na roślinie powierzchniowo

Przed zastosowaniem środka należy zawsze sprawdzić aktualną rejestrację oraz etykietę danego preparatu.

Wnioski

Rosnące problemy z bawełnicą korówką są jednym z najbardziej widocznych skutków wycofania insektycydów fosforoorganicznych. W wielu sadach walka z tym szkodnikiem wymaga dziś większej liczby zabiegów i dokładniejszego monitoringu niż jeszcze kilka lat temu.

Kluczowe znaczenie ma szybka reakcja na pierwsze kolonie, ochrona organizmów pożytecznych oraz właściwy dobór preparatów po kwitnieniu. Tylko połączenie tych działań pozwoli skutecznie ograniczyć presję mszyc i utrzymać wysoką jakość plonu.

Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem zasad bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone na etykiecie oraz informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące na rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj zasad bezpieczeństwa podanych na etykiecie.

Komentarze

+2 #38 Bida 2026-06-18 07:11

Cytuję SUKCESY PIS⭐️⭐️⭐️:

⭐⭐️⭐️
ZJEDNOCZONA PRAWICA SUKCESY:
BEZ KPO :
Wysoki wzrost gospodarczy, 2 miejsce w europie, gazoport
który był pomysłem Lecha Kaczyńskiego, rozbudowali, podwoili przepustowość, lotnisko w Radomiu, Via Baltca, Via Carpatia, wzrost wpływów z VAT o conajmniej 42 % do czasu pandemi, wymuszenie na Gazpromie zwrotu 6,5 mld za zawyżone ceny gazu, załatwienie dostaw gazu z USA, zniesienie wiz USA, wybudowanie Baltic Pipe, powołanie WOT, umowa na samoloty F 35, dodatki socjalne, 500 +, 300+, 13 emerytura, darmowe leki dla seniorów i dzieci, 75+ , obniżka podatku do 17 %, wzrost dochodów budżetowych z 289 mld w roku 2015 do 401 mld w roku 2019, wejście do grona państw wysoko rozwinętych, najniższe bezrobocie w historii, przejście epidemii z mniejszą śmiertelnością niż w wielu bogatszych krajach UE, 10 razy większy zysk Orlenu za rządów PIS, wiele obniżek podatku VAT, na wiele dziedzin, mały ZUS dla małych firm, całkowite zwolnienie z podatku dochodowego, młodych do 26 roku życia, obniżka akcyzy na prąd, obniżka podatku CIT dla małych i średnich przedsiębiorstw do15%, a następnie do 9%, obniżka VAT na cytrusy, obniżka VAT na pieczywo i ciastka wszelkiego rodzaju, obniżka VAT na książki, ponad 2 krotne podniesienie kwoty wolnej od podatku z 3600 do ponad 30000 zł, obniżenie VAT na domową instalację fotowoltaiczne, konstytucja dla biznesu, samoloty dla VIP-ów, zniesienie podatku od spadków i darowizn, becikowe, dzierżawa wieczysta we własność, największy wzrost płac i powroty z emigracji, powołanie CBA, zmniejszenie długu publicznego do PKB do czasu epidemii, i wiele innych które tu nie chce dłużej wymieniać.
Wszystko to jest zamazywane przez opozycję. Bo defakto to jest ich porażką, bo nawet połowy tego nie zrobili, a ludzie musieli uciekać za granicę, żeby więcej zarobić i lepiej żyć.

Myślisz dzbanie że jak w kleisz te bzdety kolejny raz to ktos w to uwierzy

Nawet nie wiesz co to inflacja dzbanie pissowski

Mszyce w sadach jabłoniowych – zagrożenie rośnie. Czym chronić sady w okresie wzrostu zawiązków?

Komentarze

Nie przegap najnowszych wiadomości

Powiązane artykuły

Stres termiczny – ukryty złodziej plonu. Jak przewidywać stres termiczny i radiacyjny?

Aktualna sytuacja w sandomierskich sadach, Dariusz Ziarko, 12.06.2026

#6 Komunikat sadowniczy Zbigniew Marek, 8.06.2026

WARTO PRZECZYTAĆ

Miedź systemiczna – rola i działanie

Gdy liczy się skuteczność i bezpieczeństwo zapylaczy - który acetymipryd do ochrony okołokwitnieniowej?

Sadownicy polują

Najnowsze artykuły