Jak wydłużyć okno zbioru w sadach ziarnkowych?

W sadach jabłoniowych i gruszowych coraz częściej problemem nie jest sam moment wejścia owoców w dojrzałość zbiorczą, ale to, jak długo są one w stanie utrzymać parametry jakościowe na drzewie. W praktyce właśnie to decyduje o komforcie organizacji zbioru, jakości partii owoców i późniejszej przydatności owoców przechowywania i do obrotu handlowego. W sezonach z wysoką temperaturą, silnym nasłonecznieniem i okresowymi problemami z bilansem wodnym okno zbioru wyraźnie się skraca. Owoce szybciej miękną, bardziej się różnicują i gorzej znoszą nawet krótkie opóźnienie zbioru.

To zjawisko ma dziś duże znaczenie praktyczne. Jako sadownicy nie pracujemy już tylko na plon, ale na utrzymanie jakości owoców przez możliwie długi czas na drzewie, tak aby zbiór był bardziej elastyczny i mniej ryzykowny.

Co w praktyce oznacza wydłużenie okna zbioru?

W przypadku owoców ziarnkowych nie chodzi o sztuczne opóźnianie dojrzewania, lecz o utrzymanie parametrów jakościowych przez dłuższy czas. Z praktycznego punktu widzenia oznacza to:

• wolniejszy spadek jędrności,
• większą stabilność dojrzewania partii owoców,
• lepsze utrzymanie jakości skórki,
• mniejsze ryzyko gwałtownego przejrzewania części owoców,
• większą elastyczność organizacji zbioru.

To szczególnie ważne przy odmianach deserowych i tych przeznaczonych do długiego przechowywania, gdzie kilka dni różnicy może decydować o przydatności partii do dłuższego przechowywania albo do sprzedaży w wyższym standardzie (klasa I, premium).

Dlaczego okno zbioru się skraca?

Najczęściej przyczyną nie jest sam kalendarz dojrzewania, ale stres rośliny w końcowej fazie sezonu. Wysoka temperatura, silne nasłonecznienie i okresowe ograniczenie dostępności wody przyspieszają procesy prowadzące do pogorszenia jakości owoców. W praktyce oznacza to szybszy spadek jędrności, słabszą stabilność skórki i większe zróżnicowanie partii. Jeżeli drzewo kończy sezon pod presją stresu, owoce szybciej tracą potencjał handlowy i przechowalniczy. To właśnie wtedy sadownik odczuwa, że okno zbioru zaczyna się gwałtownie skracać, zamykać.

Trzeba pamiętać, że wysoka temperatura działa na owoce wielokierunkowo. Przyspiesza metabolizm, zwiększa presję na gospodarkę wodną drzewa i zaburza równowagę pomiędzy wzrostem a dojrzewaniem i utrzymaniem jakości tkanek. Owoce szybciej tracą jędrność, stają się bardziej podatne na uszkodzenia, ich przydatność do przechowywania spada. Dlatego w sadach ziarnkowych ograniczanie stresu nie jest już tylko działaniem „na kondycję drzewa”, ale elementem budowania jakości partii owoców i elastyczności podczas prowadzenia zbioru.

XStress w praktyce

W praktyce zalecam w sadach stosowanie produktu XStress. Jest to element programu antystresowego. Z praktycznego punktu widzenia jego rola to nie „wydłużanie zbioru” wprost, ale wspieranie rośliny w utrzymaniu stabilniejszej fizjologii w końcowej części sezonu. Zalecam zabiegi profilaktyczne, przed wystąpieniem stresów abiotycznych:

• przed prognozowanymi falami upałów,
• przed okresami intensywnego promieniowania słonecznego (UV),
• w czasie niedoborów wody lub ryzyka suszy.

Zabiegi można wykonać 10-14 dni przed zbiorem dawką 1,5 l/ha i powtórzyć na 5-7 dni przed zbiorem dawką 1 l/ha. Pamiętajmy, że jeżeli drzewo dłużej utrzymuje aktywny aparat liściowy, stabilniej gospodaruje wodą i łagodniej przechodzi przez okres stresu, owoce zwykle bardziej równomiernie dojrzewają i wolniej tracą jędrność. W praktyce właśnie to przekłada się na większy komfort zbioru.

Inne zastosowanie XStress to także: 

• po okresach chłodów lub innych stresów pogodowych w celu regeneracji roślin,
• po uszkodzeniach spowodowanych gradem, silnym wiatrem lub fitotoksycznością niektórych środków ochrony roślin.

Co decyduje o skuteczności takiego podejścia?

Rozwiązania antystresowe mają sens tylko wtedy, gdy są częścią całej technologii. Jeżeli sad pracuje przy niestabilnym nawodnieniu, przeciążonych drzewach, osłabionym aparacie liściowym i zaburzonym odżywieniu, sam produkt antystresowy nie odwróci problemu. Dlatego wydłużenie okna zbioru w sadach ziarnkowych trzeba budować równolegle na kilku elementach:

• dobrej kondycji liści,
• stabilnym zaopatrzeniu w wodę,
• zbilansowanym nawożeniu,
• ograniczaniu stresu cieplnego,
• ochronie jędrności i jakości skórki,
• sprawnej organizacji zbioru.

W sadach jabłoniowych i gruszowych XStress często stanowi element programu budowania jakości owoców razem z takimi produktami, jak:

• NH Delta K – wspiera intensywny wzrost i budowę masy owoców,
• NH Delta Ca – poprawia jędrność i jakość owoców,
• BioCal – wspomaga transport wapnia do rozwijających się owoców.

Takie połączenie pozwala nie tylko ograniczyć skutki stresów pogodowych, lecz także utrzymać wysoką jakość plonu w okresie intensywnego dorastania owoców.

Szymon Kamiński