Pogodowe ekstrema to wyzwanie dla roślin – aktualna sytuacja

Za kilka dni do naszego kraju wkroczy ochłodzenie i opady – ale czy to są tylko pozytywne wiadomości?

Niestety rozchwianie klimatu sprawia, że o ile roczne normy opadów pozostają stosunkowo bez zmian względem wielolecia, to zmienia się ich rozkład i natężenie – pada rzadko, ale bardzo intensywnie. Powoduje to określone konsekwencje – takie deszcze nie są dobrym źródłem uzupełniania wilgoci w glebie. Wysuszona ziemia (szczególnie ciężka) kiepsko przyjmuje wilgoć i duża część wody spływa powierzchniowo.

Deszcze, które nawiedziły nasz kraj w I połowie czerwca, przyszły w najgorszym okresie dla upraw truskawek z gruntu, pierwszych czereśni czy malin, szczególnie w przypadku plantacji nieposiadających nawodnienia.

Fala upałów, która obecnie przetacza się przez Polskę, sprawia, że rośliny (podobnie jak ludzie) muszą funkcjonować w warunkach skrajnych, ekstremalnych dla większości tradycyjnych gatunków uprawianych w naszym kraju. Powoduje to w wielu przypadkach spowolnienie (a wręcz zahamowanie) procesów życiowych roślin, które nie są dostosowane do tak znacznych różnic w warunkach środowiska, do których zostały „zaprogramowane”.

Branżowy internet zalewa masa zdjęć porzeczek, borówek, agrestu i innych owoców jagodowych, które są dosłownie ugotowane na krzewach. Wiele z nich wykazuje również oznaki spalenia liści, co można przypisać np. efektowi nawozów lub fitotoksyczności środków ochrony. Tu niestety wychodzą problemy całego sezonu:

• uszkodzenia mrozowe wiązek przewodzących w okresie zimy,
• głęboka susza wiosną,
• majowe mrozy (bo w wielu przypadkach nie były to przymrozki),
• susza po mrozach,
• ekstremalnie wysokie temperatury,
• gwałtowne zmiany temperatury na przestrzeni kilku dni.

Problemem, szczególnie w przypadku upraw jagodowych, jest obecnie ryzyko nasilenia chorób grzybowych na skutek uszkodzeń skórki w wyniku oparzeń. Trzeba więc działać, by pomóc naszym roślinom funkcjonować w takich warunkach.

PODSTAWOWA KWESTIA – obecnie warunki pogodowe mocno utrudniają wykonywanie zabiegów dolistnych!

Temperatury, które nawet nocami nie spadają poniżej 25 stopni, powodują, że każdy zabieg obarczony jest ryzykiem uszkodzeń organów roślin, szczególnie jeśli nie używamy do oprysków ciepłej (stosunkowo) wody, a np. bezpośrednio ze studni lub zbiorników, które są odizolowane od otoczenia. Sam szok termiczny może spowodować uszkodzenia (np. w postaci ordzawień), więc pamiętajmy o podstawach zdrowego rozsądku i bezpieczeństwie wykonywania zabiegów.

Jak więc wygląda sytuacja w różnych uprawach owocowych?

W jabłoniach i gruszach sytuację mamy stosunkowo łatwą – w porównaniu z innymi gatunkami. Tu zagrażają nam przede wszystkim oparzenia słoneczne oraz ryzyko ordzawień na skutek szoku termicznego (np. gwałtowny opad deszczu, zimna woda podczas zabiegu). Profilaktyką dla tych gatunków powinny być zabiegi wapniowe oraz ewentualne dokarmianie krzemem w celu podniesienia odporności owoców na uszkodzenia, a także zabielanie drzew celem odbijania choć części promieniowania cieplnego.

W gorszej sytuacji są pestkowe oraz jagodowe. Tu problemy z uszkodzeniami od temperatury są dużo większym zagrożeniem – powoli kończą się zbiory truskawek gruntowych, jesteśmy na przedpolu zbiorów borówek i malin. Owoce mogą się dosłownie ugotować na krzewach czy drzewach. Jeśli przyjdą silne opady deszczu, pojawią się kolejne problemy w postaci chorób, takich jak szara pleśń czy różnego rodzaju zgnilizny.

Dużym zagrożeniem pozostaje natomiast uszkadzanie owoców na skutek „przepompowania” – nagła, duża ilość wody kierowana do owoców po okresie suszy i upałów może powodować ich pękanie, ponieważ przyrost objętości komórek owoców będzie zbyt szybki w porównaniu do zdolności „rozciągania się” ich ścian komórkowych. Szczególnie dotyczyć to może plantacji nienawadnianych, dla których ten szok temperaturowo-wodny będzie najbardziej dotkliwy.

Dodatkowo wysokie temperatury powodują ograniczenie procesów życiowych, przede wszystkim fotosyntezy, a także zamknięcie aparatów szparkowych liści – podstawowych organów odpowiadających nie tylko za wymianę gazową, ale także za chłodzenie roślin (poprzez oddawanie wody). Ta sytuacja sprawia, że rośliny wpadają w samonapędzający się mechanizm stresu cieplnego.

Co więc robić?

Głosy są różne – ja stoję jednak przy opcji stosowania biostymulacji. Jest to już kolejny w tym roku bardzo mocny cios ze strony pogody wymierzony w nasze rośliny – a mamy dopiero koniec czerwca. Okres potencjalnie największych upałów przed nami. Dlatego nie zapominajmy o odżywianiu wapniem i krzemem oraz stosowaniu biostymulatorów podnoszących odporność roślin na warunki stresowe i pozwalających im funkcjonować mimo niekorzystnych warunków.

Z gamy produktów Timac Agro chciałbym polecić szczególnie preparat KAORIS, który działa w wielu kierunkach:

• poprawia fizjologię roślin, zwiększając wydajność fotosyntezy oraz odporność na stres biotyczny i abiotyczny,
• podnosi efektywność nawożenia wapniem poprzez poprawę transportu i remobilizacji składników do owoców,
• poprawia wytrzymałość i elastyczność ścian komórkowych, co z jednej strony ogranicza pękanie owoców (szczególnie jagodowych i pestkowych), z drugiej – podnosi odporność na deformacje.

To jest scenariusz dla owoców, które do zbiorów mają jeszcze trochę czasu. A co w przypadku gatunków już w trakcie zbiorów, np. borówek? Tu świetnie sprawdzi się nawożenie potasem (na wielkość), siarką (na smak) oraz wapniem (na jędrność). Z naszej gamy polecam szczególnie nawóz Fertiactyl Record, zawierający 30% K i 30% S wraz z kompleksem biostymulującym. Stosowany po każdym zbiorze jest idealnym rozwiązaniem na poprawę wielkości i smaku owoców. Jednak musimy pamiętać o uzupełnianiu wapnia, aby nasze owoce nie traciły jędrności i wytrzymałości w obrocie handlowym – tu z kolei polecamy Adur, na następny dzień po każdej aplikacji Recordu.

Również dobrą propozycją jest KSC VII „Perła” – nawóz krystaliczny zawierający 15% azotu, 9% K₂O oraz 20% CaO lub Seactiv Elite (N, K, Ca, B). Dzięki połączeniu potasu i wapnia jednocześnie budujemy wielkość i jędrność owoców, nie mając dylematu, czy poprawiamy jeden parametr, czy drugi.

Zbliżamy się do końca zbiorów truskawki gruntowej, czas więc myśleć o zaopiekowaniu plantacji po zbiorach, czyli o nawożeniu na zawiązek. Tu idealnie sprawdzi się nawóz wieloskładnikowy o niskiej zawartości chlorków, czyli Eurofertil 33 N-PROCESS, z chronioną formą azotu, co zapobiegnie jego stratom i będzie idealnym źródłem składników na okres regeneracji oraz budowania potencjału plonotwórczego na następny rok.

Uszkodzenia roślin

Niestety w wielu miejscach uszkodzenia krzewów są już bardzo duże. W takich przypadkach nie mówimy o ratowaniu plonu, a wręcz o odbudowie krzewów – porażone tkanki są wrotami infekcji dla chorób bakteryjnych i grzybowych, dlatego na silnie uszkodzonych kwaterach może się okazać konieczne przeprowadzenie cięcia letniego.

Pamiętajmy, że mamy dopiero koniec czerwca i każda następna fala upałów będzie dodatkowo osłabiać nasze rośliny, co może doprowadzić do poważnych problemów z zimowaniem – mocno osłabione krzewy nie będą w stanie zgromadzić materiałów zapasowych i właściwie się przygotować do spoczynku.

Polecamy tu niezmiennie preparat Vitalfit, który z jednej strony ma silne działanie antystresowe, z drugiej zaś „motywuje” rośliny do wytwarzania nowych tkanek, w tym pędów. Rozumiem w tym momencie obawy, które część plantatorów podniesie – „młode pędy zmarzną w zimie”. Sytuacja jest jednak następująca: przy tak dużych zniszczeniach rośliny najczęściej będą same wypuszczać nowe tkanki, żeby zapewnić sobie właściwy poziom prowadzenia fotosyntezy.

Vitalfit wzmocni i przyspieszy ten efekt – każdy dzień zyskany na wypuszczeniu nowego przyrostu to teraz dzień na jego wzrost i rozwój, a po zbiorach – na odżywianie w celu szybkiego zdrewnienia pędów. Ale o tym porozmawiamy w późniejszej części sezonu.