Stosowanie giberelin GA4+7 na drzewach ziarnkowych po przymrozkach

Gibereliny (GA) są naturalnym fitohormonami czyli związkami syntezowanymi we wszystkich gatunkach roślin. W USA uzyskano (lata 80-te XIX wieku) na ich bazie pierwsze syntetyczne preparaty tzw. regulatory wzrostu (PGR – Plant Grow Regulator), które w Polsce wykorzystywane są dopiero od ok. 15 lat. W efekcie wieloletnich badań stwierdzono, że giberelina GA₄ wykazuje silniejszy wpływ na rośliny, w porównaniu z giberelinąGA₇ , która jest tylko dodatkiem (swego rodzaju balastem) w tego typu preparatach. Właśnie preparaty oparte o fitohormony  z grupy giberelin (GA) są wykorzystywane w największym stopniu w sadownictwie. Między innymi stosuje się syntetyczne gibereliny do intensywnej stymulacji i potrzymania życia komórek / tkanek roślinnych po przymrozkach oraz zawiązywania beznasiennych gruszek i jabłek.

Wiosenne przymrozki występujące podczas kwitnienia gruszy czy jabłoni,  co potwierdziła dzisiejsza noc, w zależności od regionu kraju – wykaz ze stacji meteo (Tab. 1.). będą redukować istotnie plony owoców ziarnkowych. Warto zauważyć, że ostatnie dwie noce (26-27.04.br. i 27-28.04.br.) odnotowana temperatura wynosiła -7°C (wysokość 2 m i suchy termometr), chociaż informacje z południowo-wschodnich części kraju (Lubelszczyzna) dotyczyły jeszcze większych spadków temperatury, nawet do ok. -10°C (26-27.04.br.) i do ok. -9°C (27-28.04.br.) – część woj. Kujawsko-pomorskiego.

Długie oddziaływanie silnego mrozu może doprowadzić do uszkodzenia istotnych części kwiatów (słupek, zalążnię), podczas gdy inne, pozostają jeszcze żywe (dno kwiatowe). Temperaturami letalnymi w fazie początek kwitnienia / pełnia kwitnienia dla kwiatów drzew ziarnkowych, kiedy może zostać uszkodzone 10% plonu są: -2,3°C i -2,9°C, a 90% plonu: -3,9°C i -4,7°C. Na procent uszkodzeń będzie miał również czas trwania stresu temperaturowego, kondycja roślin, ukształtowanie terenu, zabiegi przed przymrozkiem itd. Takie nie w pełni wartościowe kwiaty (nie całkowicie przemarznięte) mogą przekształcić się jeszcze w owoce, kiedy w odpowiednim czasie zastosujemy odpowiednie hormony roślinne.  I tu z pomocą ratunkową „przychodzą” regulatory wzrostu zawierające w swoim składzie GA₄₊₇. Syntetyczne regulatory wzrostu dostarczają egzogennie (z zewnątrz) uszkodzonym przez mróz komórkom / tkankom substancje stymulujące (o działaniu zbliżonym do naturalnych fitohormonów) procesy metaboliczne w roślinie. Właśnie w warunkach silnego stresu wywołanego niską temperaturą naturalna synteza fitohormonów endogennych (z wewnątrz)  jest mocno zakłócona. W wyniku działania GA₄₊₇ następują bardzo silne podziały komórkowe i zwiększanie się ich wielkości oraz podniesienie biosyntezy antyoksydantów czyli fitohormonów endogennych, usuwających toksyczne dla rośliny wolne rodniki tlenowe, indukowane pod wpływem mrozu.

Wczesne doświadczenia holenderskie (2007 rok) w uprawie gruszy pokazują, że aplikacja preparatu zawierającego GA₄₊₇ w dawce 70 gr/ha w czasie kwitnienia, 2 dni po przymrozku, zwiększyła procent zawiązania owoców na odm. ‘KONFERENCJA’.

Z praktyki sadowniczej i licznych doświadczeń wynika z tymi fitohormonami, wynika że produkty z  GA₄₊₇,  wskazane jest użyć po przymrozku / przymrozkach jak najszybciej, kiedy tylko warunki na to pozwolą – do 24-48 godzin w dawce 50-70 gr/ha (w zależności od wartości temperaturowej i czasu jej utrzymywania się). Naukowcy z USA potwierdzają, że produkt ten będzie wykazywać się skutecznością już przy minimalnej temperaturze 7-9°C (wg przelicznika z °F) z tendencją rosnącą (12-14°C).

Przypomnę, że wiosną 2020 w większości rejonów Polski wystąpiły także przymrozki (średnio ok. - 5°C) i temperatury < 0°C utrzymywały się w niektórych lokalizacjach nawet do 14 dni. W kwaterach przemarzniętych było zdecydowanie mniej jabłek na drzewie lub ich całkowity brak (od 1 do 1,5 m od ziemi). W kwaterach (kilka lokalizacji), które doświadczyły mrozu w okresie okołokwitnieniowym wykonano oprysk dolistny 2-krotnie regulatorem zawierającym w swoim składzie 10%  GA₄₊₇ w dawce 50-70 gr/ha  (pomiędzy przymrozkami). Ogólny plon owoców został odratowany, ponieważ zregenerowano podmarznięte części kwiatów (zalążnie). Było to możliwe dzięki zjawisku partenokarpii, które polega na powstawaniu owoców bez żywotnych nasion lub z bardzo małą ilością nasion. Gibereliny GA₄₊₇ wpłynęły na intensywne podziały komórkowe czego efektem było zawiązanie dużo większych owoców partenokarpicznych czyli beznasiennych. Stwierdzono, że zalążnie owoców partenokarpicznych zawierają inny zestaw giberelin niż te, które posiadają normalne nasiona. Z przeprowadzonych obserwacji kwater przemarzniętych, gdzie nie stosowano żadnego programu ratunkowego, stwierdzono w późniejszym czasie zdecydowanie mniej owoców na drzewie lub ich całkowity brak na wysokości od 1 do 1,5 m od ziemi. Zastosowanie giberelin GA₄₊₇ jest w stanie pomóc roślinom jedynie wtedy, kiedy uszkodzenia nie są zbyt duże i wykazują potencjał na dalsze przeżycie. Tylko lekko uszkodzone i jeszcze żywe komórki / tkanki można pobudzić do regeneracji fitohormonami z zewnątrz („egzogennymi”).

Pamiętajmy, że zastosowanie giberelin GA₄₊₇ jest w stanie pomóc roślinom jedynie wtedy, kiedy uszkodzenia nie są zbyt wielkie i wykazują potencjał na dalsze przeżycie. Tylko lekko uszkodzone, ale jeszcze żywe komórki / tkanki można pobudzić do regeneracji fitohormonami z zewnątrz („egzogennymi”). Warto użyć rozwiązania w postaci giberelin GA₄₊₇, nawet w przypadku, kiedy do odratowania będzie tylko 10% wszystkich kwiatów, które mogą stanowić jeszcze „normalny” / optymalny plon owoców z drzewa.

W zależności od sytuacji (wielkość przymrozku, faza rozwojowa, gatunek) rekomenduję poniższe rozwiązania jako bioregeneracyjne a także chroniące przed kolejnymi spadkami temperatur:

1. Grusze w pełni kwitnienia / jabłonie na początku kwitnienia:

- regulator wzrostu 10 % GA₄₊₇   (50-75 gr/ha) + aktywator naturalnych fitohormonów roślinnych (0,2 l/ha) + związki oparte na triakontanolu (0,3 l/ha)

       2.  Jabłonie w fazie różowego pąka / balona:

- mocznik (1-1,5 kg/ha) + 10 % GA₄₊₇ (50-75 gr/ha) + aktywator naturalnych fitohormonów roślinnych 0,2 l/ha

Tab. 1 - Najniższe temperatury powietrza w dniu 27.04.2026r wg stacji meteo