Upały w tunelach: jak skutecznie chronić maliny i jeżyny przed stresem termicznym i utratą jędrności?

Dynamiczny rozwój upraw maliny i jeżyny w tunelach foliowych pozwolił producentom uniezależnić się od zmiennych warunków pogodowych, takich jak grad czy ulewne deszcze, a także znacznie przyspieszyć zbiory. Jednak zamknięte tunele niosą za sobą zagrożenie w okresie letnim – ekstremalnie wysokie temperatury wewnątrz obiektu. Przegrzanie roślin drastycznie obniża wielkość plonu oraz niszczy jakość handlową owoców. Warto więc odpowiedzieć dziś na pytanie, jak skutecznie temu zapobiec?

Co dzieje się w tunelu przy 35°C?

Optymalna temperatura dla prawidłowego wzrostu i owocowania maliny i jeżyny mieści się w przedziale 18–23°C. W ostatnich sezonach największe problemy obserwowaliśmy na plantacjach, gdzie temperatura w tunelu przekraczała 35°C przez kilka kolejnych dni. Nawet przy prawidłowym nawadnianiu owoce szybciej traciły jędrność i gorzej znosiły transport.

Gdy termometr wskazuje takie wartości, można już mówić o destrukcyjnym stresie abiotycznym (termicznym). Roślina, broniąc się przed nadmierną utratą wody, zamyka aparaty szparkowe. Hamuje to proces fotosyntezy – roślina przestaje produkować asymilaty i zamiast budować plon, walczy o przetrwanie.

W praktyce pierwsze objawy stresu cieplnego często pojawiają się jeszcze przed widocznym więdnięciem roślin. Najczęściej plantatorzy zauważają pogorszenie jakości owoców. W praktyce są to konkretne straty, jak drobnienie i wiotczenie owoców (utrata twardości), oparzenia słoneczne na owocach i liściach (charakterystyczne białe plamy), a także przedwczesne starzenie się tkanek i gwałtowne skrócenie okresu zbiorów.

Dlaczego owoce miękną podczas upałów?

W praktyce głównym problemem jest zwiększona produkcja etylenu. W odpowiedzi na stres temperaturowy i wodny, komórki rośliny zaczynają masowo produkować etylen – hormon starzenia u roślin. Nadmiar etylenu uruchamia w owocach syntezę enzymów (pektynazy i celulazy). Podczas stresu temperaturowego w owocach truskawki część jonów wapnia związanych w ścianach komórkowych może zostać uwolniona do cytoplazmy, gdzie Ca²⁺ pełni funkcję sygnałową i aktywuje mechanizmy odpowiedzi na stres. Jednocześnie zmniejszenie ilości wapnia w ścianach komórkowych może osłabiać jędrność owoców. Owoce tracą swoją spoistość, stają się „gąbczaste” i wiotkie jeszcze na krzewie. Taki towar błyskawicznie traci wartość w obrocie handlowym, źle znosi transport. W efekcie takie maliny czy jeżyny nie spełniają wymagań stawianych przez sieci handlowe (tzw. shelf-life).

Jak ograniczyć skutki wysokiej temperatury?

Aby zminimalizować skutki przegrzania roślin i straty w plonie i jego jakości, warto działać dwutorowo.

Rozwiązania techniczne jakie stosują zwykle producenci to maksymalne wietrzenie. W tunelu jest to podnoszenie bocznych ścian oraz pełne otwieranie bram. Jest to w warunkach wysokich temperatur absolutna podstawa. W przeciwnych razie rośliny „gotują się”.

Opcją zabezpieczającą rośliny jest także cieniowanie. Zabieg ten polega na nanoszeniu na folię tunelu preparatów cieniujących. Na rynku pojawiają się już technologie nanoszenia takich powłok za pomocą dronów. Ta technika pozwala obniżyć temperaturę wewnątrz nawet o kilka stopni. Inna opcja to wykorzystanie specjalnych siatek cieniujących.

W czasie upałów kluczowe jest także odpowiednie nawadniania, a właściwie dopasowanie jego techniki do panujących warunków. Najczęściej wykorzystuje się nawadnianie pulsacyjne, a także częstsze podlewanie mniejszymi dawkami wody, najlepiej wczesnym rankiem lub wieczorem.

Ochrona przez biostymulację – najlepsze efekty

Gdy fala upałów utrzymuje się przez wiele dni samo podlewanie i wietrzenie nie jest wystarczające. Dodatkowo warto postawić na wsparcie rośliny od wewnątrz. W doświadczeniach prowadzonych na plantacjach wdrożeniowych oraz u naszych klientów obserwowaliśmy wysoką skuteczność biostymulatora Xstress z portfolio Bioagris.

Produkt Xstress to unikalna kompozycja mikroelementów z zaawansowanym systemem nośnikowym, która działa bezpośrednio na poziomie hormonalnym rośliny. Głównym zadaniem Xstress jest hamowanie nadmiernej produkcji etylenu wywołanej stresem termicznym.

Dzięki zatrzymaniu „hormonu starzenia”, rośliny nie wchodzą w tryb awaryjny. Aparaty szparkowe mogą dłużej pozostać otwarte, fotosynteza przebiega sprawniej, a ściany komórkowe owoców zachowują swoją integralność. W rezultacie maliny czy jeżyny utrzymują doskonałą jędrność na krzewie, są twardsze i znacznie lepiej znoszą logistykę oraz obrót handlowy.

Praktyczne zalecenia stosowania Xstress w uprawie maliny

W warunkach, jakie panują obecnie na plantacjach, szczególnie tunelowych, bardzo ważne jest odpowiednie dostosowanie zabiegów. Stosowanie produktu Xstress należy rozpocząć, gdy na plantacji pojawiają się pierwsze wybarwiające się owoce. Rekomendujemy zastosowanie się do poniższych zaleceń, dla uzyskania najlepszego efektu i utrzymania wysokiej jakości owoców nawet przy panujących upałach:

W typowych warunkach letnich stosujemy 1,5 l/ha i zabieg powtarzamy co 10–14 dni. Gdy prognozowane są długotrwałe upały przekraczające 25°C, warto zwiększyć dawkę do 2,5 l/ha oraz skrócić odstępy między zabiegami do 5–7 dni.

Xstress charakteryzuje się doskonałą mieszalnością, co oznacza, że można go bezpiecznie łączyć z każdym fungicydem oraz preparatami biologicznymi. Jednak dla producentów malin i jeżyn deserowych najważniejsza jest inna synergia. Xstress rekomenduję stosować łącznie z nawozami wapniowymi, jak np. BioCal. Połączenie to pozwala uzyskać podwójny efekt: wapń buduje i wzmacnia strukturę mechaniczną owocu, a Xstress blokuje jego hormonalne wiotczenie.

Artykuł sponsorowany