Chloropiryfos wpływa na rozwój mózgu dzieci. Naukowcy: zmiany są rozległe i długotrwałe

Badania przeprowadzone przez naukowców z trzech amerykańskich instytucji wykazały, że prenatalny kontakt z chloropiryfosem – popularnym środkiem owadobójczym – może prowadzić do trwałych zmian w mózgu dzieci. Badania objęły 270 dzieci urodzonych w Nowym Jorku, pochodzących z rodzin latynoskich i afroamerykańskich. Wszystkie dzieci miały wykrywalne stężenia tej substancji we krwi pępowinowej. Wyniki opublikowano w prestiżowym czasopiśmie JAMA Neurology.

Największe jak dotąd badanie dotyczące wpływu chloropiryfosu pokazuje, że kontakt z tą substancją jeszcze w życiu płodowym może prowadzić do trwałych zaburzeń struktury i funkcjonowania mózgu u dzieci.  W badaniu obserwowano 270 dzieci w wieku od 6 do 14 lat. Wszystkie urodziły się w Nowym Jorku i miały wykrywalne stężenia chloropiryfosu (CPF) w krwi pępowinowej - oznacza to, że substancja przeniknęła do ich organizmu jeszcze przed narodzinami.

Dzieci przeszły serię zaawansowanych badań neuroobrazowych (MRI, DTI, spektroskopia) oraz testów motorycznych. Wyniki były jednoznaczne: im wyższa była prenatalna ekspozycja na pestycyd, tym większe zaburzenia w obrębie mózgu stwierdzono kilka lub nawet kilkanaście lat później.

Chloropiryfos został zakazany w Unii Europejskiej w 2020 r. W USA stosowanie go w gospodarstwach domowych ograniczono jeszcze wcześniej, ale nadal wykorzystuje się go w rolnictwie, m.in. przy uprawach zbóż i warzyw. To oznacza, że narażone mogą być: kobiety w ciąży mieszkające w pobliżu pól uprawnych, rolnicy i ich rodziny, osoby pracujące przy produkcji żywności.

Badacze podkreślają, że ekspozycja może występować nawet przy bardzo niskich stężeniach w środowisku.

Badacze zwracają uwagę, że nie wykryto poziomu chloropiryfosu, który byłby neutralny. Każde zwiększenie ekspozycji wiązało się z pogorszeniem wyników neuroobrazowania lub testów funkcji mózgu.

„Zmiany są zaskakująco rozległe i dotyczą zarówno struktury, jak i funkcji oraz metabolizmu mózgu. To sygnał ostrzegawczy dla zdrowia publicznego” - podkreślają autorzy.

Mimo zakazu, chloropiryfos wciąż wykrywany jest w Europie. Kontrole przeprowadzone w 2023 roku przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa wykazały jego obecność w kilku próbkach. Podobne wyniki przyniosło dochodzenie Europolu dotyczące nielegalnego obrotu pestycydami. Na Słowacji w 2023 roku wprowadzono zakaz sprzedaży ukraińskiego zboża po wykryciu w nim chloropiryfosu.

Naukowcy zwracają uwagę, że kontakt z chloropiryfosem nadal jest możliwy, zwłaszcza wśród rolników i mieszkańców wsi, gdzie substancja może przenikać z pól uprawnych do otoczenia. Eksperci apelują o dalsze monitorowanie poziomów ekspozycji, szczególnie w grupach najbardziej wrażliwych, takich jak kobiety w ciąży i dzieci.

„Wyniki sugerują, że okres prenatalny jest wyjątkowo wrażliwy. To czas, w którym toksyny mogą trwale kształtować rozwój mózgu” - podsumowują autorzy.

Przeczytaj: Chlorpiryfos w polskiej żywności. Zakazany pestycyd wciąż trafia na sklepowe półki