Czy VAT można odzyskać z dotacji?

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiedziało na pytanie zgłoszone przez Krajowa Rada Izb Rolniczych dotyczące tego, czy podatek VAT może być kosztem kwalifikowalnym w dwóch programach wsparcia dla rolników:

• I.11 – Premie dla młodych rolników
• I.10.5 – Rozwój małych gospodarstw

Poniżej najważniejsze wyjaśnienia ministerstwa.

VAT nie jest kosztem kwalifikowalnym przy inwestycjach

W przypadku inwestycyjnych programów wsparcia, takich jak I.10.5 Rozwój małych gospodarstw, podatek VAT nie może być finansowany z dotacji.

Dotyczy to wszystkich rolników, niezależnie od tego, czy:

• są podatnikami VAT,
• czy rozliczają się jako rolnicy ryczałtowi.

Oznacza to, że przy inwestycjach finansowanych z tego programu dotacja obejmuje tylko kwoty netto, bez VAT.

Jak rolnik ryczałtowy odzyskuje VAT

Ministerstwo przypomina, że rolnicy ryczałtowi mają możliwość częściowego odzyskania VAT.

Dzieje się to w momencie sprzedaży:

• produktów rolnych
• lub usług rolniczych

na rzecz podatnika VAT.

W takiej sytuacji kupujący dopłaca rolnikowi 6,5% wartości sprzedaży jako tzw. zryczałtowany zwrot VAT.

Dlatego – według ministerstwa – VAT nie jest w pełni kosztem rolnika, ponieważ istnieje mechanizm jego częściowego zwrotu.

Inaczej wygląda sytuacja w premii dla młodych rolników

W programie I.11 – Premie dla młodych rolników nie stosuje się podziału na koszty kwalifikowalne i niekwalifikowalne.

Zamiast tego obowiązuje zasada dotycząca biznesplanu.

Młody rolnik musi zaplanować inwestycje w gospodarstwie o wartości co najmniej 70% kwoty pomocy (netto). Mogą to być m.in.:

• maszyny i urządzenia,
• budynki,
• wartości niematerialne (np. oprogramowanie).

Jak sprawdzana jest realizacja inwestycji

Instytucją odpowiedzialną za kontrolę jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Weryfikacja wygląda w dwóch etapach:

1. Przyznanie pomocy

ARiMR sprawdza szacunkową wartość inwestycji w biznesplanie (netto).

2. Wypłata drugiej raty premii

Sprawdzane jest tylko to, czy inwestycje zostały faktycznie wykonane.

Nie kontroluje się już:

• dokładnej wysokości wydatków,
• ani tego, jaka część premii została wydana na inwestycje.

Czy VAT może zostać uznany w przyszłości?

Na razie Ministerstwo Rolnictwa nie planuje zmian w tej sprawie.

Powody są dwa:

1. W latach 2023–2025 odbyły się już trzy nabory w tych programach i VAT zawsze był kosztem niekwalifikowalnym.
2. Zmiana zasad teraz oznaczałaby nierówne traktowanie rolników, którzy składali wnioski wcześniej.

Dodatkowo instytucje kontrolne Unii Europejskiej (np. Europejski Trybunał Obrachunkowy) zalecają, aby VAT był finansowany z funduszy tylko wtedy, gdy beneficjent nie ma żadnej możliwości jego odzyskania.