Jak ograniczyć pękanie czereśni? Praktyczne informacje dla producentów

Pękanie czereśni to poważny problem produkcyjny w uprawie tego gatunku. W latach o częstych opadach deszczu przypadających na okres dojrzewania straty handlowe mogą sięgać nawet kilkudziesięciu procent plonu. Mimo wieloletnich badań prowadzonych w różnych ośrodkach naukowych na świecie, nadal nie wskazuje się jednej przyczyny tego zjawiska. Obecnie przyjmuje się jednak, że kluczową rolę odgrywa wnikanie wody do owocu przez skórkę, prowadzące do nadmiernego wzrostu ciśnienia wewnętrznego i uszkodzenia tkanek.

Woda jako główny czynnik wywołujący pękanie

Większość badaczy uważa, że bezpośrednią przyczyną pękania czereśni jest pobieranie wody przez skórkę owocu na drodze osmozy. W okresie dojrzewania owoce charakteryzują się bardzo wysoką zawartością cukrów, co powoduje obniżenie potencjału wodnego ich komórek. Gdy powierzchnia owocu zostaje zwilżona przez deszcz, rosę lub mgłę, powstają warunki sprzyjające intensywnemu napływowi wody do wnętrza owocu. Proces ten prowadzi do wzrostu ciśnienia turgorowego w komórkach miąższu. W sytuacji, gdy wytrzymałość skórki zostaje przekroczona, dochodzi do jej rozerwania i powstawania charakterystycznych pęknięć.

Kluczowa rola kutykuli

Istotnym elementem wpływającym na podatność owoców na pękanie jest budowa i stan kutykuli, czyli zewnętrznej warstwy ochronnej pokrywającej skórkę czereśni.

Kutykula odpowiada za:

• ograniczanie utraty wody z owocu,
• ochronę przed czynnikami atmosferycznymi,
• utrudnianie wnikania patogenów,
• regulację wymiany gazowej.

To właśnie obecność kutykuli nadaje czereśniom charakterystyczny połysk. Składa się ona głównie z kutyny oraz wosków powierzchniowych, które odpowiadają za jej szczelność i właściwości hydrofobowe.

Badania wskazują, że szczególnie ważną rolę w ograniczaniu pękania odgrywa jakość oraz ilość wosków znajdujących się na powierzchni owocu. To one decydują o zdolności skórki do odpychania wody i ograniczania jej przenikania do wnętrza owocu.

Mikropęknięcia – niewidoczne zagrożenie

Jednym z najważniejszych czynników zwiększających podatność czereśni na pękanie są mikrouszkodzenia kutykuli. Są to drobne rysy i mikropęknięcia niewidoczne gołym okiem, które powstają podczas wzrostu owoców lub w wyniku oddziaływania niekorzystnych warunków środowiskowych.

Obecność takich uszkodzeń znacząco zwiększa przepuszczalność skórki dla wody. Badania wykazały, że owoce pobierają wodę przez powierzchnię skórki znacznie szybciej i w większych ilościach niż przez szypułkę. W praktyce oznacza to, że nawet krótkotrwałe opady deszczu mogą doprowadzić do gwałtownego wzrostu uwodnienia owoców i ich pękania.

Ryzyko jest szczególnie wysokie wtedy, gdy po okresie suszy następują intensywne opady. W takich warunkach liczba mikropęknięć kutykuli zwykle wzrasta, a owoce stają się bardziej podatne na uszkodzenia.

Pękanie a trwałość pozbiorcza owoców

Znaczenie uszkodzeń kutykuli nie ogranicza się wyłącznie do pękania owoców. Mikropęknięcia stanowią również miejsca wnikania patogenów chorobotwórczych. Szczególnie niebezpieczna jest zwiększona podatność na infekcje wywoływane przez Botrytis cinerea, sprawcę szarej pleśni. Owoce z uszkodzoną kutykulą znacznie częściej ulegają porażeniu zarówno w sadzie, jak i podczas przechowywania oraz transportu.

W efekcie stopień uszkodzenia kutykuli wpływa nie tylko na wielkość strat przed zbiorem, ale również na jakość handlową oraz trwałość pozbiorczą czereśni. W okresie przed zbiorami i w trakcie zbiorów w zapobieganiu wystąpieniu szarej pleśni polecam stosować produkt POLYVERSUM WP. Zapewnia on ochronę i umożliwia produkcję owoców bezpiecznych dla konsumenta, gdyż nie ma pozostałości i karencji.

Jak ograniczyć ryzyko pękania czereśni? Praktyczne zalecenia dla producentów: VAPOR GUARD

Skuteczna ochrona owoców przed pękaniem powinna rozpocząć się jeszcze przed wystąpieniem opadów deszczu. W ostatnich latach coraz większe znaczenie zyskują preparaty tworzące na powierzchni owocu elastyczną warstwę ochronną, która wzmacnia naturalną barierę kutykularną i ogranicza nadmierne pobieranie wody przez skórkę.

Mechanizm działania takich rozwiązań polega na łączeniu się z naturalnymi woskami występującymi w kutykuli. Powstała powłoka tworzy jednolitą i elastyczną warstwę ochronną, która zmniejsza tempo wnikania wody do owocu podczas opadów. Co istotne, nie blokuje ona całkowicie wymiany gazowej i transportu wody, dzięki czemu nie zakłóca prawidłowego wzrostu oraz dojrzewania czereśni.

Zastosowanie preparatu pozwala:

• wzmocnić naturalną warstwę ochronną owocu,
• ograniczyć skutki występowania mikropęknięć kutykuli,
• zmniejszyć tempo pobierania wody przez skórkę,
• obniżyć ryzyko pękania owoców podczas opadów,
• poprawić jakość handlową plonu.

Kluczowy jest termin zabiegu

Skuteczność ochrony w dużej mierze zależy od właściwego terminu wykonania zabiegu. Preparat VAPOR GUARD powinien zostać zastosowany zanim owoce osiągną maksymalne uwodnienie i staną się szczególnie podatne na pękanie.

Najlepsze efekty uzyskuje się wykonując zabieg w momencie rozpoczęcia dojrzewania owoców, gdy na skórce pojawiają się pierwsze przebarwienia. Jest to jednocześnie okres, w którym czereśnie zaczynają intensywnie pobierać wodę i gwałtownie zwiększają swoją masę.

Zbyt późne wykonanie zabiegu, zwłaszcza w warunkach wysokiego uwodnienia owoców, może ograniczyć jego skuteczność. W takiej sytuacji nawet niewielka ilość wody przenikająca przez skórkę może doprowadzić do przekroczenia wytrzymałości tkanek i wystąpienia pęknięć.

Ochrona podczas długotrwałych opadów

Powłoka ochronna utrzymuje swoje właściwości przez kilka tygodni i stopniowo ulega biodegradacji. W praktyce sadowniczej należy jednak pamiętać, że wraz z upływem czasu mogą pojawiać się mikrouszkodzenia warstwy ochronnej, które zwiększają przepuszczalność skórki dla wody.

W sezonach charakteryzujących się częstymi i długotrwałymi opadami deszczu zaleca się wykonanie zabiegu uzupełniającego. Pozwala on odbudować ciągłość powłoki ochronnej oraz utrzymać wysoką skuteczność zabezpieczenia owoców aż do zbioru.

Program stosowania VAPOR GUARD

Pierwszy zabieg

• około 3 tygodnie przed planowanym zbiorem,
• w fazie pojawiania się pierwszych przebarwień owoców,
• dawka: 7,5 l/ha w 1000 l wody.

Zabieg uzupełniający

• wykonywany wyłącznie w warunkach utrzymujących się opadów lub wysokiego ryzyka pękania owoców,
• około 5–7 dni przed zbiorem,
• dawka: 3,5 l/ha w 1000 l wody.

UWAGA: VAPOR GARD NIE ZABEZPIECZA OWOCÓW PRZED PĘKANIEM W 100% A JEDYNIE W ZNACZNYM STOPNIU TO OGRANICZA. DLATEGO TEŻ, ABY WSPOMÓC JEGO DZIAŁANIE NALEŻY RÓWNIEŻ STOSOWAĆ INNE ZABIEGI OGRANICZAJĄCE PĘKANIE, PRZEDE WSZYSTKIM ZAPEWNIĆ OWOCOM DOBRE ZAOPATRZENIE W WAPŃ. DOBRYM SPOSOBEM JEST GO DOSTARCZAĆ JAKO BIOCAL.

Dr Dorota Łabanowska-Bury, Szymon Kamiński (Bioagris)

 Artykuł sponsorowany