Eksport rośnie, ale wyzwania pozostają. Przed polskim sadownictwem czas inwestycji

Polska od lat zajmuje jedno z najważniejszych miejsc w Unii Europejskiej pod względem produkcji owoców jagodowych oraz jabłek. Krajowi sadownicy nie tylko zaspokajają potrzeby rodzimego rynku, ale także coraz skuteczniej rozwijają eksport. Dalsze utrzymanie tej pozycji będzie jednak wymagało inwestycji w nowoczesne technologie, automatyzację procesów oraz rozwiązania ograniczające skutki zmian klimatycznych.

– Miliony ton owoców, które produkują nasi sadownicy, trafiają zarówno na stoły w Polsce, jak i na rynki zagraniczne. Zajmujemy czołowe miejsca, jeśli chodzi o produkcję jabłek i owoców miękkich. Podobnie jak w przypadku całej żywności i produktów rolno-spożywczych, 75 proc. naszych produktów trafia na rynek europejski, pozostałe do krajów trzecich – mówi agencji Newseria Stefan Krajewski, minister rolnictwa i rozwoju wsi.

Według danych GUS w 2025 roku produkcja owoców z krzewów owocowych oraz plantacji jagodowych wyniosła 489,7 tys. ton. Był to wynik o 1,7 proc. wyższy niż rok wcześniej. Wzrosty odnotowano m.in. w przypadku malin, których zbiory osiągnęły 79,1 tys. ton (+2,9 proc.), porzeczek – 112,3 tys. ton (+12 proc.) oraz borówki wysokiej – 64,7 tys. ton (+4,3 proc.). Jednocześnie mniejsze były zbiory truskawek, aronii i agrestu.

Polska pozostaje liderem Unii Europejskiej w produkcji malin, porzeczek oraz wiśni, a także zajmuje drugie miejsce wśród producentów truskawek. Łączna produkcja owoców w kraju wyniosła 4,72 mln ton, z czego 3,82 mln ton przypadło na jabłka.

Równocześnie Polska umacnia swoją pozycję jako eksporter żywności. Dane KOWR wskazują, że w 2025 roku wartość eksportu produktów rolno-spożywczych osiągnęła rekordowy poziom 58,4 mld euro, co oznacza wzrost o 8,6 proc. w porównaniu z poprzednim rokiem. Sektor ten odpowiada już za około 16 proc. całego polskiego eksportu.

– Od lat budujemy naszą pozycję, stąd udział naszych firm, przetwórni i producentów w różnego rodzaju targach, w misjach handlowych, żeby otwierać kolejne rynki zagraniczne. To też duże wyzwanie dla naszych służb, które muszą uzgadniać warunki eksportu naszych produktów – mówi Stefan Krajewski.

Jednym z przykładów działań wspierających ekspansję zagraniczną były targi Summer Fancy Food Show w Nowym Jorku, które odbyły się pod koniec czerwca. Stany Zjednoczone pozostają jednym z najważniejszych pozaunijnych odbiorców polskiej żywności. W tym samym okresie przedstawiciele ministerstwa oraz przedsiębiorcy z sektora zbożowego i młynarskiego uczestniczyli również w misji gospodarczej do Egiptu, gdzie prowadzono rozmowy dotyczące warunków dostępu do tamtejszego rynku dla kolejnych polskich produktów rolno-spożywczych.

W ubiegłym roku wartość eksportu tej grupy produktów do Egiptu wyniosła 104 mln euro. Największy udział miały jabłka, gruszki oraz świeże pigwy, które odpowiadały za około 40 proc. wartości sprzedaży.

Zdaniem Mirosława Maliszewskiego, przewodniczącego Związku Sadowników RP, jednym z najważniejszych argumentów przemawiających za polskimi produktami pozostaje ich jakość. Potwierdzają to również badania CBOS z 2025 roku, według których dla 55 proc. Polaków jakość jest najważniejszym czynnikiem przy wyborze żywności. Dla 21 proc. kluczowe znaczenie ma kraj pochodzenia produktu, natomiast dla 17 proc. – cena.

Badanie pokazuje również, że 79 proc. respondentów deklaruje, iż stara się kupować przede wszystkim żywność wyprodukowaną w Polsce. W przypadku świeżych owoców i warzyw konsumenci mogą łatwo zweryfikować ich pochodzenie, ponieważ sprzedawcy mają obowiązek informowania o kraju produkcji.

– Korzystamy z programu informacyjnego „Produkt polski". Producenci chętnie znakują nim swoje wyroby, co wyróżnia je spośród innych. Obowiązują też przepisy dotyczące oznaczania kraju pochodzenia owoców, dzięki czemu konsumenci wiedzą, które owoce są z Polski, a które z innych krajów i kontynentów – mówi minister rolnictwa.

Promowaniu świadomych decyzji zakupowych oraz zwiększaniu wiedzy na temat jakości i bezpieczeństwa żywności służy kampania edukacyjna „To Twój Pewniak”. Jednym z jej elementów jest zwrócenie uwagi na owoce określane jako „zero pozostałości pestycydów”, czyli takie, w których badania laboratoryjne nie wykazały wykrywalnych pozostałości środków ochrony roślin.

Podczas inauguracji kampanii minister zachęcał do wybierania polskich produktów, podkreślając, że wsparcie konsumentów ma szczególne znaczenie w obliczu wyzwań, z którymi mierzą się obecnie producenci.

– Największe wyzwania to kwestie ceny i obniżania kosztów produkcji. Wiele procesów automatyzuje się ze względu na brak rąk do pracy. Rozmawiam chociażby z producentami truskawek, którzy się skarżą, że nie ma osób chętnych do zbioru. Niektóre owoce możemy zbierać mechanicznie, możemy do tego wykorzystywać najnowsze technologie, ale to oczywiście wymaga jeszcze nakładów – ocenia Stefan Krajewski.

Dla producentów owoców coraz większym wyzwaniem pozostaje także wpływ zmian klimatu. Przymrozki, gradobicia oraz okresy wysokich temperatur powodują straty w sadach i na plantacjach, dlatego rośnie znaczenie inwestycji w systemy zabezpieczające uprawy.

– Duże pieniądze trafiają na to, żeby chronić nasze plantacje wieloletnie przed anomaliami pogodowymi. Z jednej strony to zabezpieczenie przed przymrozkami wiosennymi, inwestycje w wiatraki, w systemy do zraszania drzew, a z drugiej strony specjalne siatki chroniące plantacje przed gradobiciem – wymienia minister.