Cudzoziemiec do pracy przy zbiorach? Rolnik może zapłacić nawet 50 tys. zł kary

Zatrudnienie cudzoziemca przy pracach w gospodarstwie może być dla rolnika sposobem na uzupełnienie braków kadrowych, szczególnie w okresie zbiorów. Trzeba jednak pamiętać, że samo zawarcie umowy z pracownikiem nie wystarczy. W zależności od obywatelstwa, statusu pobytowego i rodzaju wykonywanej pracy konieczne może być powiadomienie urzędu albo uzyskanie zezwolenia na pracę sezonową.

Od 1 czerwca 2025 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące powierzania pracy cudzoziemcom. Jedną z najważniejszych zmian jest pełna elektronizacja postępowań - dokumenty związane z legalizacją pracy składa się za pośrednictwem portalu praca.gov.pl.

Wszystko zaczyna się od praca.gov.pl

Rolnik, który chce legalnie powierzyć pracę cudzoziemcowi, powinien w pierwszej kolejności ustalić, jaka procedura dotyczy konkretnego pracownika.

Wnioski i powiadomienia składa się elektronicznie. Do korzystania z systemu potrzebny jest sposób elektronicznego uwierzytelnienia, np. profil zaufany, podpis kwalifikowany lub podpis osobisty.

W razie problemów z procedurą rolnik może skorzystać z pomocy powiatowego urzędu pracy.

Dwie najważniejsze ścieżki w rolnictwie

Powiadomienie o powierzeniu pracy

W przypadku obywateli Ukrainy objętych odpowiednimi przepisami dotyczącymi legalnego pobytu i dostępu do rynku pracy możliwe jest powierzenie pracy na podstawie powiadomienia. Dotyczy to także obywateli Ukrainy korzystających z ochrony czasowej.

Powiadomienie składa pracodawca lub jego pełnomocnik za pośrednictwem portalu praca.gov.pl. Trzeba to zrobić w ciągu 7 dni od podjęcia pracy przez cudzoziemca. Procedura jest bezpłatna.

Ważne jest jednak, aby nie traktować powiadomienia jako uniwersalnej procedury dla każdego cudzoziemca. W przypadku pracowników innych narodowości konieczne może być zastosowanie innej podstawy legalizacji pracy.

Zezwolenie na pracę sezonową

W rolnictwie podstawowym rozwiązaniem dla cudzoziemców, którzy nie mają swobodnego dostępu do polskiego rynku pracy, jest zezwolenie na pracę sezonową.

Dotyczy ono prac wykonywanych w sektorach uznanych za sezonowe, m.in. w rolnictwie i ogrodnictwie. Praca na tej podstawie może być wykonywana maksymalnie przez 9 miesięcy w roku kalendarzowym.

Wniosek składa się do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce stałego pobytu rolnika. Do wniosku należy dołączyć m.in. potwierdzenie opłaty w wysokości 100 zł.

Gdy pracownik jest już w Polsce

Jeżeli cudzoziemiec przebywa legalnie w Polsce, postępowanie może przebiegać bez procedury związanej z jego sprowadzeniem z zagranicy. Starosta rozpatruje wniosek i wydaje zezwolenie, jeżeli spełnione są wymagane warunki.

Gdy pracownik dopiero przyjeżdża do Polski

W przypadku cudzoziemca przebywającego za granicą procedura wygląda inaczej. Po wpisaniu wniosku do ewidencji pracodawca otrzymuje zaświadczenie, które może być wykorzystane w procedurze związanej z wjazdem cudzoziemca do Polski.

Tu trzeba zwrócić uwagę na termin. Zgodnie z aktualnymi informacjami urzędów wpis do ewidencji wniosków jest ważny 120 dni. Jeżeli w tym czasie nie zostanie potwierdzone, że cudzoziemiec podejmie pracę w późniejszym terminie, postępowanie może zostać umorzone.

Po przyjeździe pracownika do Polski rolnik musi poinformować urząd pracy i przekazać wymagane dokumenty. Dopiero wtedy możliwe jest wydanie zezwolenia na pracę sezonową.

Nie tylko zezwolenie - ważna jest również umowa

Uzyskanie zezwolenia nie kończy obowiązków rolnika.

Pracodawca musi zawrzeć z cudzoziemcem pisemną umowę, której warunki odpowiadają warunkom określonym w dokumentach legalizujących pracę. Umowa powinna być przedstawiona pracownikowi w języku dla niego zrozumiałym.

Kopię umowy w języku polskim należy przekazać właściwemu organowi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego przed powierzeniem pracy. W przypadku umowy o pomocy przy zbiorach obowiązuje szczególny termin - kopię należy przekazać w ciągu 7 dni.

Rolnik powinien również:

• sprawdzić, czy cudzoziemiec posiada ważny dokument pobytowy uprawniający do pracy,
• przechowywać jego kopię,
• zapewnić wynagrodzenie zgodne z warunkami określonymi w zezwoleniu i przepisami,
• dopełnić obowiązków związanych z ubezpieczeniami społecznymi i podatkami,
• przekazywać wymagane informacje do urzędu pracy,
• zapewnić warunki zakwaterowania, jeżeli taki obowiązek wynika z przyjętych warunków zatrudnienia.

Przy pracy sezonowej wysokość wynagrodzenia określona w umowie nie może być niższa niż wynagrodzenie pracowników wykonujących pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku.

Ułatwienia dla obywateli czterech państw

Przepisy przewidują również szczególne rozwiązania dla obywateli Armenii, Białorusi, Mołdawii i Ukrainy.

W przypadku pracy sezonowej możliwe jest m.in. uzyskanie wpisu wielosezonowego obejmującego okresy pracy w kolejnych latach, maksymalnie przez trzy kolejne lata. Przepisy pozwalają również w określonych warunkach na wykonywanie innej niż sezonowa pracy przez maksymalnie 30 dni w okresie ważności zezwolenia.

Nie oznacza to jednak, że każdy obywatel tych państw może zostać zatrudniony bez dodatkowych formalności. Zawsze trzeba sprawdzić podstawę pobytu oraz konkretną podstawę prawną wykonywania pracy.

Nielegalna praca może kosztować rolnika dziesiątki tysięcy złotych

W tym przypadku pomyłka może być kosztowna.

Obowiązująca ustawa przewiduje za nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcowi grzywnę od 3000 do 50 000 zł. Co istotne, kara jest liczona za każdego cudzoziemca, którego dotyczy naruszenie, a więc przy większej liczbie nielegalnie zatrudnionych osób konsekwencje finansowe mogą być znacznie wyższe.

Również cudzoziemiec wykonujący nielegalnie pracę może zostać ukarany grzywną - nie niższą niż 1000 zł. W określonych sytuacjach konsekwencją dla cudzoziemca może być również decyzja o zobowiązaniu do powrotu i związany z nią zakaz ponownego wjazdu.

Rolnik powinien sprawdzić wszystko przed rozpoczęciem pracy

Najbezpieczniej nie czekać z formalnościami do dnia rozpoczęcia zbiorów. Przed dopuszczeniem cudzoziemca do pracy trzeba ustalić jego obywatelstwo, status pobytowy, rodzaj planowanej pracy oraz podstawę prawną jej wykonywania.

Dopiero na tej podstawie można ustalić, czy wystarczy powiadomienie, czy konieczne będzie uzyskanie zezwolenia na pracę sezonową.

Przy zatrudnianiu większej liczby osób warto przygotować dokumentację z odpowiednim wyprzedzeniem. W przypadku kontroli to właśnie prawidłowo zawarta umowa, dokument pobytowy oraz dokument potwierdzający legalność pracy będą jednymi z podstawowych elementów weryfikowanych przez odpowiednie służby.

Więcej informacji w ulotce: ulotka-legalne-zatrudnianie.pdf