GIS ostrzega: cyberprzestępcy mogą zmieniać temperaturę w chłodniach

Główny Inspektor Sanitarny ostrzega przed cyberatakami wymierzonymi w systemy sterowania urządzeniami chłodniczymi wykorzystywanymi w branży spożywczej. Incydenty odnotowano w kilku krajach Europy. Ich skutkiem może być niekontrolowany wzrost temperatury w chłodniach i zamrażarkach, a w konsekwencji konieczność wycofania lub zniszczenia przechowywanej żywności.

Jak wynika z komunikatu GIS z 3 listopada 2026 r., informacje o atakach dotyczą infrastruktury odpowiedzialnej za utrzymanie łańcucha chłodniczego w przedsiębiorstwach sektora spożywczego.

Cyberataki obejmują kolejne kraje Europy

Pierwsze zdarzenia odnotowano w połowie października we Francji. Doprowadziły one do zniszczenia produktów spożywczych o wartości sięgającej wielu milionów euro. Kolejna fala ataków rozpoczęła się 2 listopada i objęła obiekty handlowe oraz przedsiębiorstwa spożywcze w co najmniej dziesięciu państwach europejskich.

Na liście krajów, w których wystąpiły incydenty, znalazły się m.in. Belgia, Estonia, Finlandia, Irlandia, Włochy, Luksemburg, Holandia, Portugalia, Niemcy, Szwecja, Wielka Brytania i Polska. Zagrożenie dotyczy zarówno dużych sieci supermarketów, jak i mniejszych podmiotów, w tym rzeźni oraz zakładów zajmujących się dystrybucją mięsa.

Unijny komisarz ds. rolnictwa Christophe Hansen ocenił, że obecna sytuacja nie zagraża bezpieczeństwu żywnościowemu Europy. Zwrócił jednak uwagę na ryzyko związane z odpornością łańcuchów dostaw. Powtarzające się ataki powodują straty finansowe przedsiębiorstw i mogą prowadzić do braków produktów na sklepowych półkach.

GIS podkreśla, że incydenty nie dotyczą domowych lodówek, lecz infrastruktury wykorzystywanej przez przedsiębiorstwa.

Jak działają ataki na systemy chłodnicze?

Celem cyberprzestępców jest uzyskanie zdalnego dostępu do elektronicznych sterowników urządzeń chłodniczych. Po przejęciu kontroli mogą oni zmieniać ich konfigurację, uruchamiać tryb odszraniania lub podnosić temperaturę nawet do 40–50°C.

Takie działania prowadzą do przerwania łańcucha chłodniczego. W efekcie mięso, nabiał, mrożonki i inne produkty wymagające kontrolowanej temperatury mogą stracić przydatność do spożycia. Ich dalsze przechowywanie i sprzedaż mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia konsumentów.

GIS apeluje do przedsiębiorców o dodatkowe kontrole

W związku z zaistniałą sytuacją Główny Inspektor Sanitarny zaleca właścicielom sklepów, hurtowni, zakładów przetwórczych oraz innych obiektów zajmujących się przechowywaniem i sprzedażą żywności zwiększenie nadzoru nad urządzeniami chłodniczymi i mroźniczymi.

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość nieuprawnionej ingerencji w elektroniczne systemy sterowania. Zmiana parametrów pracy urządzeń, zakłócenie ich funkcjonowania lub manipulowanie wskazaniami systemów monitorujących może sprawić, że nieprawidłowości nie zostaną odpowiednio wcześnie wykryte.

Dlatego GIS rekomenduje, aby przedsiębiorcy:

• regularnie mierzyli i dokumentowali temperaturę w lodówkach, chłodniach i zamrażarkach, korzystając również z niezależnych urządzeń pomiarowych;

• porównywali wyniki pomiarów fizycznych ze wskazaniami elektronicznych systemów monitorowania;

• zwracali uwagę na nagłe i niewytłumaczalne zmiany temperatury, samoczynne modyfikacje ustawień oraz nieprawidłowości w działaniu alarmów;

• zwiększali częstotliwość kontroli w przypadku wykrycia problemów z urządzeniami lub systemami monitorującymi;

• niezwłocznie reagowali na każdy niekontrolowany wzrost temperatury i przed dalszą sprzedażą oceniali bezpieczeństwo przechowywanych produktów;

• sprawdzili zabezpieczenia systemów chłodniczych, w szczególności ich połączenia z publicznym Internetem oraz ochronę sterowników i modułów komunikacyjnych.

Podejrzane incydenty należy zgłaszać odpowiednim instytucjom, w tym Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie bezpieczeństwa żywności. GIS przypomina również o konieczności weryfikacji wewnętrznych procedur dotyczących przechowywania produktów w odpowiednich warunkach oraz postępowania w sytuacjach kryzysowych.

Zabezpieczenia IT również mają znaczenie

Oprócz kontroli temperatury przedsiębiorcy powinni zweryfikować zabezpieczenia informatyczne wykorzystywanych urządzeń. Zgodnie z rekomendacjami CERT Polska warto sprawdzić stosowane dane uwierzytelniające, przede wszystkim upewnić się, że domyślne hasła zostały zmienione.

Jednym z rozwiązań ograniczających ryzyko nieuprawnionego dostępu może być również zastosowanie sieci VPN do zdalnej obsługi urządzeń.

Dodatkowe informacje dotyczące cyberbezpieczeństwa można znaleźć w bezpłatnym serwisie moje.cert.pl oraz na stronie wiedza.cert.pl.

Na co powinni zwracać uwagę konsumenci?

GIS kieruje zalecenia również do osób kupujących żywność. Podczas zakupów produktów wymagających przechowywania w niskiej temperaturze warto zwracać uwagę nie tylko na datę przydatności do spożycia, ale również na stan urządzeń chłodniczych i samych produktów.

W przypadku żywności chłodzonej należy sprawdzić, czy opakowania nie są uszkodzone, zawilgocone lub nieszczelne oraz czy produkty nie wykazują nietypowego wyglądu, zapachu bądź innych oznak niewłaściwego przechowywania.

Przy zakupie mrożonek szczególną uwagę powinny zwrócić oznaki rozmrożenia i ponownego zamrożenia, takie jak zbrylenie zawartości czy nadmierna ilość lodu wewnątrz opakowania.

W przypadku uzasadnionych wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa produktu GIS zaleca rezygnację z zakupu. Zauważone nieprawidłowości, np. brak chłodzenia lub niesprawne urządzenia, warto zgłaszać personelowi sklepu. Konsumenci mogą również przekazywać interwencje do Państwowej Inspekcji Sanitarnej za pośrednictwem formularza dostępnego na stronie GIS – zgłoś interwencję online.

Przerwanie łańcucha chłodniczego to zagrożenie dla bezpieczeństwa żywności

Opisywane incydenty pokazują, że cyberbezpieczeństwo staje się istotnym elementem ochrony żywności. Zakłócenie pracy systemów sterujących chłodzeniem może doprowadzić nie tylko do poważnych strat ekonomicznych przedsiębiorstw, ale również do wprowadzenia do obrotu produktów przechowywanych w niewłaściwych warunkach.

GIS podkreśla, że szybkie wykrywanie nieprawidłowości, niezależna kontrola temperatury i odpowiednie zabezpieczenie infrastruktury mają kluczowe znaczenie dla ograniczenia ryzyka. Odpowiedzialność za utrzymanie bezpieczeństwa żywności spoczywa zarówno na przedsiębiorcach, jak i na uczestnikach całego łańcucha dostaw