Globalny niepokój o nawozy – konflikt w Zatoce Perskiej uderza w światową żywność

Ciekawy artykuł opublikowany w The New York Times zwraca uwagę na poważne konsekwencje trwającego konfliktu w Zatoce Perskiej dla światowej produkcji żywności. Peter S. Goodman, korespondent zajmujący się gospodarką światową, pokazuje, jak zakłócenia w dostawach nawozów mogą wkrótce dotknąć każdego stołu na świecie.

Choć Zatoka Perska słynie przede wszystkim z ropy naftowej i gazu ziemnego, nadmiar energii umożliwił rozwój przemysłu przetwarzającego gaz na nawozy azotowe. Nawozy te są niezbędne do wzrostu roślin, które odpowiadają za około połowę światowej produkcji żywności.

Obecnie większość zakładów azotowych w regionie kontynuuje produkcję, ale transport nawozów do rolników stał się utrudniony z powodu zamknięcia Cieśniny Ormuz – kluczowej drogi morskiej łączącej Zatokę Perską z Oceanem Indyjskim. To ograniczenie w transporcie przyczyniło się do wzrostu cen ropy, gazu i nawozów.

Pięć głównych krajów eksportujących nawozy – Iran, Arabia Saudyjska, Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Bahrajn – odpowiada za znaczną część światowego eksportu mocznika i amoniaku oraz około jednej piątej nawozów fosforowych. Niedawno QatarEnergy musiał wstrzymać produkcję mocznika po utracie dostępu do gazu w wyniku irańskich ataków dronów i pocisków. Pozostałe fabryki magazynują swoje produkty, czekając na wznowienie transportu.

Chociaż konflikt nie wpływa bezpośrednio na zbiory zbóż, jego skutki dla przemysłu nawozowego mogą być poważniejsze niż te obserwowane po inwazji Rosji na Ukrainę. Wzrost cen nawozów może zmniejszyć plony i ograniczyć podaż żywności, a tym samym podnieść ceny w wielu krajach.

Najbardziej zagrożone są Indie, które importują około 40% swoich nawozów azotowych i fosforowych z Bliskiego Wschodu. Alternatywne źródła, jak Chiny, ograniczają eksport, aby chronić własnych rolników, co utrudnia znalezienie szybkich zamienników.

Eksperci podkreślają potrzebę zmniejszenia zależności od nawozów transportowanych przez Cieśninę Ormuz. Raj Patel z Uniwersytetu Teksańskiego w Austin sugeruje długoterminowe rozwiązania oparte na dywersyfikacji upraw i wykorzystaniu lokalnych źródeł składników odżywczych – podejście stosowane w Indiach i Brazylii.

Jednak w krótkiej perspektywie problem pozostaje poważny, zwłaszcza dla rolników półkuli północnej przygotowujących wiosenne zasiewy. Wzrost kosztów nawozów może wymusić subsydiowanie upraw przez rządy lub prowadzić do wzrostu cen żywności w krajach rozwijających się.

Konflikt w Zatoce Perskiej uwypukla wrażliwość globalnego systemu żywnościowego na zakłócenia w dostawach kluczowych surowców. Ograniczenia w eksporcie nawozów azotowych, fosforowych i siarki mogą wpłynąć na plony i ceny żywności na całym świecie, co stanowi poważne wyzwanie zarówno w perspektywie krótkoterminowej, jak i długoterminowej.

Źródło: Peter S. Goodman, War Imperils The Delivery Of Fertilizers For Crops, The New York Times, 7 marca 2026.