Donosy dezorganizują pracę rolników – potrzeba pilnych zmian

W ostatnich latach w Polsce obserwuje się niepokojący wzrost liczby nieuzasadnionych i niepotwierdzonych donosów składanych na rolników. Problem ten budzi coraz większe obawy zarówno wśród samych producentów rolnych, jak i organizacji reprezentujących ich interesy, takich jak Podlaska Izba Rolnicza oraz Krajowa Rada Izb Rolniczych.

Anonimowe zgłoszenia coraz częściej trafiają do instytucji kontrolnych, takich jak Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Inspekcja Weterynaryjna, Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, a także inne organy nadzoru. Ich efektem są liczne kontrole, nierzadko uciążliwe, czasochłonne i niepoparte faktami.

Skala zjawiska obciąża instytucje, które zamiast koncentrować się na rzeczywistych naruszeniach, muszą reagować na zgłoszenia o wątpliwej wartości merytorycznej. W rezultacie marnowane są publiczne środki i czas, a efektywność nadzoru spada.

Dla rolników sytuacja ta oznacza nie tylko niepotrzebne kontrole, ale również stres, koszty i poczucie niesprawiedliwości. W wielu przypadkach zgłoszenia wynikają z lokalnych konfliktów czy osobistych animozji, a nie z rzeczywistych nieprawidłowości. Często są to tzw. „złośliwe donosy”, zwłaszcza ze strony sąsiadów.

Rolnicy podkreślają, że są karani wielokrotnie za drobne uchybienia, a anonimowi donosiciele pozostają bezkarni. Pogłębia to poczucie braku równowagi i zaufania wobec instytucji państwowych. Co więcej, nasilają się napięcia społeczne między rolnikami a mieszkańcami wsi niezwiązanymi z produkcją rolną, co dodatkowo destabilizuje życie na terenach wiejskich.

W odpowiedzi na ten narastający problem, Podlaska Izba Rolnicza 4 lipca 2025 roku wystosowała pismo do Prezesa KRIR, Wiktora Szmulewicza, z wnioskiem o podjęcie konkretnych działań legislacyjnych i organizacyjnych. Kluczowe postulaty to:

Wprowadzenie sankcji finansowych dla osób składających fałszywe lub nieuzasadnione donosy, które skutkują niepotrzebnymi kontrolami i generują koszty dla państwa i obywateli.

Ograniczenie automatycznego reagowania na anonimowe zgłoszenia, by instytucje mogły skupić się na potwierdzonych, wiarygodnych informacjach.

Wyposażenie organów w skuteczne narzędzia prawne umożliwiające identyfikację i pociąganie do odpowiedzialności autorów fałszywych zawiadomień - zgodnie z przepisami Kodeksu karnego (art. 212 i 234) oraz Kodeksu postępowania karnego (art. 488).

Celem tych zmian jest przywrócenie elementarnego poczucia sprawiedliwości, ochrona reputacji rolników oraz wzmocnienie szacunku dla ich pracy i wkładu w gospodarkę.

W odpowiedzi na wniosek PIR, Zarząd KRIR 22 lipca 2025 roku wystosował pismo do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Czesława Siekierskiego, z apelem o analizę sytuacji i rozważenie zmian w obowiązujących procedurach kontrolnych. Chodzi o to, by ograniczyć skalę nadużyć, nie obniżając jednocześnie skuteczności nadzoru nad działalnością rolniczą.

KRIR podkreśla, że wprowadzenie sugerowanych zmian przyniosłoby korzyści wszystkim stronom - instytucjom kontrolnym, uczciwym rolnikom, a także ogólnemu porządkowi prawnemu.