Emerytury proporcjonalne dla rolników wracają na agendę

Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych po raz kolejny podnosi kwestię tzw. emerytur proporcjonalnych dla rolników. 29 lipca 2026 r. samorząd rolniczy wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o rozpoczęcie prac legislacyjnych nad reformą systemu ubezpieczeń społecznych, która umożliwiłaby łączenie okresów składkowych w KRUS i ZUS.

Postulat ten nie jest nowy – temat był wielokrotnie poruszany podczas posiedzeń KRIR i kierowany do resortu rolnictwa. Tym razem jednak organizacja ponawia apel, podkreślając, że brak zmian uderza w dużą grupę rolników, dla których obecne przepisy oznaczają niskie świadczenia emerytalne, mimo wieloletniej aktywności zawodowej.

Problem „mieszanego stażu”

Największe trudności dotyczą osób, które przez część życia zawodowego opłacały składki w KRUS, a następnie – często z konieczności – podjęły pracę poza rolnictwem i przeszły do systemu ZUS. W wielu przypadkach nie osiągnęły one wymaganych 25 lat ubezpieczenia ani w jednym, ani w drugim systemie.

W efekcie, mimo nawet blisko 40 lat opłacania składek, osoby te kwalifikują się jedynie do najniższych emerytur. Szczególnie dotkliwy jest problem dla rolników, którzy w KRUS zgromadzili krótszy staż – np. poniżej 120 miesięcy. Obowiązujące regulacje sprawiają, że takie okresy są w praktyce marginalizowane lub nie przekładają się w sposób adekwatny na wysokość świadczenia.

Reformy niewystarczające

Zdaniem KRIR wprowadzone w ostatnich latach rozwiązania, w tym tzw. zwiększenie rolne w ZUS, nie rozwiązały problemu w sposób kompleksowy i sprawiedliwy. System nadal zawiera sztywne progi i ograniczenia, które powodują, że część składek „przepada” lub ma niewielki wpływ na końcową emeryturę.

Samorząd rolniczy podkreśla, że obecna konstrukcja prawna prowadzi do dyskryminacji osób o mieszanym stażu ubezpieczeniowym. Rolnicy, którzy rzetelnie odprowadzali składki do KRUS, a następnie kontynuowali pracę w innych sektorach, napotykają liczne bariery administracyjne i brak realnej możliwości uwzględnienia całego swojego dorobku składkowego.

Postulaty zmian: „złotówka za złotówkę”

KRIR proponuje wprowadzenie jasnych zasad umożliwiających proporcjonalne doliczanie okresów składkowych między systemami. Kluczowym rozwiązaniem miałoby być przeliczanie składek na zasadzie „złotówka za złotówkę”, co pozwoliłoby na realne uwzględnienie całego kapitału emerytalnego – niezależnie od tego, czy został zgromadzony w KRUS, czy w ZUS.

Wśród najważniejszych postulatów znalazły się:

• zniesienie restrykcyjnych progów, w tym limitu 120 składek, który obecnie ogranicza możliwość uwzględnienia krótszych okresów ubezpieczenia rolniczego,
• wprowadzenie możliwości proporcjonalnego sumowania kapitału emerytalnego między systemami,
• umożliwienie osobom z co najmniej 10-letnim stażem w KRUS dopłacenia brakujących składek w celu uzyskania prawa do emerytury rolniczej – niezależnie od uprawnień nabytych w ZUS.

System do zmiany

Zdaniem samorządu rolniczego państwo powinno premiować każdą opłaconą składkę, a system emerytalny musi odpowiadać realiom współczesnego rynku pracy. Transformacja rolnictwa sprawiła, że wielu gospodarzy było zmuszonych do zmiany zawodu i dywersyfikacji źródeł dochodu.

W tym kontekście brak możliwości płynnego łączenia okresów ubezpieczeniowych staje się nie tylko problemem prawnym, ale także społecznym. KRIR liczy, że tym razem postulaty znajdą odzwierciedlenie w konkretnych działaniach legislacyjnych, które poprawią sytuację tysięcy rolników wchodzących w wiek emerytalny.