Co zamiast acetamiprydu?

Producenci porzeczek muszą przygotować się na ważne zmiany. Od 19 sierpnia 2025 r. zacznie obowiązywać nowe, znacznie ostrzejsze prawo dotyczące pozostałości acetamiprydu w owocach – substancji powszechnie stosowanej w ochronie roślin. Co dokładnie się zmienia, z jakiego powodu i jak sektor porzeczkowy ma się do tego dostosować?

Wszystko zaczęło się od badań przeprowadzonych we Francji w 2022 r., które wykazały neurotoksyczność rozwojową acetamiprydu, oznacza to ryzyko uszkodzeń układu nerwowego u płodów i małych dzieci. W odpowiedzi Komisja Europejska zleciła Europejskiemu Urzędowi ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) ponowną ocenę tej substancji.

Wnioski EFSA były jednoznaczne: poziomy uznawane dotąd za bezpieczne mogą stwarzać realne zagrożenie, zwłaszcza dla dzieci. W efekcie obniżono dwa kluczowe parametry toksykologiczne:

• ADI (dopuszczalna dzienna dawka),

• ARfD (dawka bezpieczna przy jednorazowym spożyciu).

W przypadku aż 38 produktów, w tym czarnej porzeczki, EFSA stwierdziła, że przekroczenia dopuszczalnych dawek mogły sięgać nawet 822% w przypadku dzieci.

Na tej podstawie Komisja Europejska wydała Rozporządzenie nr 2025/158, które drastycznie obniża najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości (MRL) acetamiprydu w owocach, w tym w porzeczkach. Zmiany te wejdą w życie 19 sierpnia 2025 r., obejmując zarówno produkcję krajową, jak i import z państw trzecich.

W obliczu poważnych konsekwencji dla sadowników, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) wdrożyło pakiet działań osłonowych, mających na celu ułatwienie adaptacji branży:

1. Informowanie i edukacja

• Intensywne kampanie informacyjne przez CDR, jednostki naukowe i Platformę Sygnalizacji Agrofagów.
• Komunikaty udostępnione również w mediach społecznościowych resortu.

2. Alternatywy dla acetamiprydu

• Rozszerzono stosowanie preparatów z deltametryną (Decis Expert 100 EC, Decis Mega 50 EW) na porzeczki – szczególnie w ochronie przed przeziernikiem porzeczkowcem.
• Zaplanowano badania nad nowymi substytutami w ramach dotacji dla Instytutu Ogrodnictwa – PIB.

 3. Kontrola również importu

• Nowe limity obowiązują wszystkie produkty na rynku UE, niezależnie od kraju pochodzenia.
• Wzmocniono nadzór nad importem – MRiRW przeznaczyło dodatkowe środki na badania próbek z importu przez Państwową Inspekcję Sanitarną.

Pomimo apelu Krajowej Rady Izb Rolniczych o ustanowienie okresu przejściowego, zmiany zostaną wprowadzone bez dodatkowego czasu na dostosowanie się. Dla wielu producentów oznacza to konieczność natychmiastowego przeanalizowania swoich programów ochrony roślin i wycofania preparatów zawierających acetamipryd.

Zmiany w przepisach dotyczących acetamiprydu to nie tylko wyzwanie, ale i sygnał do przejścia na bardziej zrównoważone metody ochrony roślin. Producentów porzeczki czeka trudny sezon, ale szybkie dostosowanie się do nowych realiów może ograniczyć ryzyko strat i utraty rynków zbytu.