Nie tylko zagrożenie: Mercosur jako okno możliwości dla Europy

Umowa Mercosur sieje strach wśród europejskich rolników. Czy słusznie? Najnowsze badania Food Research Institute sugerują, że nowe umowy handlowe mogą okazać się szansą na podbój południowoamerykańskiego rynku.

Umowa Mercosur od pewnego czasu budzi znaczne emocje. Zakłada ona napływ do Unii Europejskiej żywności z Ameryki Południowej, w szczególności wołowiny, drobiu oraz cukru. Budzi to obawy unijnych rolników, zwłaszcza z Irlandii, Polski i Francji, jako głównych dostawców tych produktów. Zdaniem rolników, nie będą oni mieli szans na uczciwą konkurencję, z uwagi na fakt, że produkty z Argentyny, Brazylii i innych krajów Ameryki nie przestrzegają unijnych standardów środowiskowych. Produkcja jest tym sposobem o wiele tańsza a poziom cen osiągany dzięki temu wydaje się nieuczciwie zaniżony. Nie może zatem dziwić, że wokół projektów umowy handlowej Mercosur-UE narastają ogromne emocje i kontrowersje. Obecnie kierowane są wnioski do unijnego Trybunału Sprawiedliwości, nie brakuje też protestów rolników w całej Unii.

Wszystko to powoduje, że samo hasło „Mercosur” wśród rolników kojarzy się na ogół negatywnie. Całkiem możliwe jednak, że nowe szlaki handlowe – gdyby umowa ostatecznie weszła w życie – stworzą szanse nie tylko dla rolników południowoamerykańskich, ale także dla producentów europejskich.

W ostatnim czasie na zlecenie Stowarzyszenia Polskich Dystrybutorów Owoców i Warzyw „Unia Owocowa”, Food Research Institute przeprowadził badanie ewaluacyjne kampanii „Have an apple day”. Działania informacyjno-promocyjne prowadzone w Brazylii i Kolumbii miają na celu rozpropagowanie na tamtejszych rynkach owoców pochodzących z Unii Europejskiej, w szczególności jabłek. Badania FRI przeprowadzono na grupie ponad 400 przedsiębiorców mających realny wpływ na import i dystrybucję produktów na rynkach docelowych. W skład próby weszli specjaliści ds. importu owoców i warzyw, dystrybutorzy, przedstawiciele sieci detalicznych i supermarketów oraz segmentu HoReCa.

Pytani o to z jakim krajem produkcji kojarzą im się odmiany popularne na tamtejszych rynkach (golden delicious, gala), respondenci z Brazylii wskazują kraje unijne: Włochy (aż 85% wskazań) oraz Francję (60%). Polska, jako kraj członkowski Unii, wskazywana jest tam relatywnie rzadziej – 3% wskazań – ale w dalszym ciągu jest to sześciokrotnie więcej niż światowy lider – Chiny. Z kolei wśród respondentów z Kolumbii pozycja Polski jest znacznie silniejsza (blisko 13% wskazań wobec 16% dla Francji, 14% w przypadku Włoch). Wyniki te pozwalają domniemywać na temat dobrych perspektyw dla unijnych jabłek.

W pytaniu o to, jakie bariery w największym stopniu utrudniają import unijnych jabłek, ankietowani z Brazylii wskazują m.in. na dokumentację fitosanitarną (60%), koszty transportu (49%), wahania kursów (45%), wymagania jakościowe (35%) i cła (30%). Wśród respondentów w Kolumbii wszystkie wymienione czynniki oscylują w okolicach 23% wskazań z wyjątkiem czynników fitosanitarnych (17%). Gdyby w kolejnych regulacjach handlu między Unią a Ameryką Południową położyć akcenty właśnie na te oraz pozostałe wskazywane aspekty, całkiem możliwe, że pomogłoby to stworzyć realne fundamenty dla systematycznego i intensywnego importu europejskich owoców.

Na pytanie o to, jakie elementy mogłyby jeszcze zwiększyć skłonność do zakupu jabłek z UE, Brazylijczycy wskazują gwarancje jakości, wspólne działania promocyjne oraz szkolenia produktowe (kolejno 74%, 67% oraz 65% wskazań). Kolumbijczycy niemal w ogóle nie są zainteresowani szkoleniami (1,5%), z kolei na gwarancje jakości wskazuje blisko 40% ankietowanych, a na wspólne działania promocyjne – niewiele ponad 35%. Pozwala to już teraz adekwatnie planować i dopasowywać politykę promocyjną produktów unijnych.

Respondenci z obu krajów zgodni są co do tego, że obecnie zauważalne jest zwiększone zainteresowanie europejskimi jabłkami. Aż czterech na pięciu ankietowanych w Brazylii deklaruje tutaj postawę umiarkowanie pozytywną. W Kolumbii entuzjastyczne oceny osiągają pułap 40% z czego aż połowa to odpowiedzi zdecydowanie pozytywne.

Dla Brazylijczyków kryteria, które w największym stopniu decydują o wprowadzeniu do ich oferty unijnych jabłek to niski poziom strat (76%), marża (48%) oraz szybka rotacja produktów (47%). Z kolei ankietowani z Kolumbii w pierwszej kolejności wskazują na: wsparcie marketingowe i niski poziom strat (w obu przypadkach 29%) oraz na niską marżę (28%).

Badania IBŻ wskazują tym samym na nieco bardziej złożony kontekst umowy Mercosur. Dane z Brazylii i Kolumbii pokazują, że produkty z Unii Europejskiej – w tym z Polski – cieszą się rosnącą rozpoznawalnością. Przeszkody w wejściu na rynki południowoamerykańskie można natomiast systematycznie niwelować, przy wsparciu stosownych regulacji, promocji i logistyce. Nowe szlaki handlowe mogą być realną szansą dla rodzimych producentów, którzy – przy właściwej strategii – mogą z powodzeniem, mimo obecnych obaw, budować swoją pozycję na rozwijających się rynkach za oceanem.

Dane te warto zresztą zestawić z wynikami, które niedawno ujrzały światło dzienne. Na zlecenie Parlamentu Europejskiego, Centrum of Social and Economic Research przeprowadziło badanie, z którego wynika, że następstwa umowy Mercosur będą mieć bardzo ograniczony zakres dla sektora rolno-spożywczego Unii. Zgodnie z tymi prognozami można spodziewać się spadku produkcji w poszczególnych sektorach, ale będzie on nieznaczny. W przypadku cukru prognozy zakładają zmniejszenie o 0,7%, dla wołowiny będzie to 0,4%, a w przypadki pozostałych rodzajów mięsa zaledwie 0,2%. Możliwe zatem, że podobne efekty obserwować będziemy w przypadku warzyw i owoców.

Stowarzyszenie Polskich Dystrybutorów Owoców i Warzyw „Unia Owocowa” powstało w 2010 roku i od tego czasu dba o interesy swoich członków. „Unia Owocowa” działa w bardzo szerokim zakresie – od wspierania przejrzystych zasad eksportu, przez doradztwo prawne i ekonomiczne, po promocję polskiej żywności oraz popularyzację nowoczesnych standardów. Prowadzi rozmowy z przedstawicielami rządu polskiego i rządów zagranicznych, a także instytucjami gospodarczymi. Pierwsze działania podjęte przez Unię Owocową dotyczyły zniesienia tymczasowych ograniczeń dla polskiego eksportu owoców i warzyw wprowadzonych na rynek rosyjski. Unia Owocowa prowadzi liczne działania promujące wysoką jakość i niepowtarzalny smak polskiej żywności.

Stowarzyszenie Polskich Dystrybutorów Owoców i Warzyw „Unia Owocowa”