Zbiory jabłek mogą spaść o 50% po wiosennych przymrozkach

Polskim zbiorom jabłek zagrażają poważne szkody wyrządzone przez przymrozki – istnieje realne ryzyko, że tegoroczne plony spadną nawet o 50%. O trudnej sytuacji branży mówi Jakub Krawczyk, kierownik ds. eksportu w firmie Appolonia, zajmującej się eksportem jabłek.

Zima osłabiła drzewa

Jak podkreśla Krawczyk, problemy zaczęły się już zimą. – Zimą temperatury spadły nawet do -20°C, co doprowadziło do znacznych uszkodzeń pąków jabłoni. Szczególnie ucierpiały odmiany Jonagold, Mutsu i Ligol. W rezultacie wiele drzew było w złym stanie, a niektóre musiały zostać całkowicie usunięte – wyjaśnia.

Osłabione drzewa weszły w sezon wegetacyjny w złej kondycji, co znacząco zwiększyło ich podatność na kolejne niekorzystne zjawiska pogodowe.

Dwie fale przymrozków

Dodatkowym ciosem były kwietniowe przymrozki. – W kwietniu miały miejsce dwa poważne epizody. Pierwsza fala wystąpiła między 16 a 18 kwietnia, gdy drzewa były w fazie zielonego pąka. Druga, znacznie groźniejsza, miała miejsce między 26 a 29 kwietnia, już w pełni kwitnienia – mówi Krawczyk.

Jak zaznacza, najtrudniejsza była ostatnia noc drugiej fali: – Temperatura poniżej zera utrzymywała się od godziny 21:00 do 6:00 rano, co miało katastrofalne skutki dla kwiatów.

Ograniczone możliwości ochrony

Sadownicy podejmowali liczne próby ochrony upraw, jednak – jak wskazuje ekspert – ich skuteczność była ograniczona. – Nawadnianie zraszaczami okazało się najskuteczniejszą metodą, ale wymaga ogromnych ilości wody – około 30–35 tysięcy litrów na hektar na godzinę. W warunkach suszy było to niezwykle trudne do zapewnienia, szczególnie że zapasy wody wystarczały często tylko na 1–2 dni, a ochrona była potrzebna nawet przez 4 dni – tłumaczy Krawczyk.

Problemy potęgowały także ograniczenia infrastrukturalne: – Wysokie zapotrzebowanie na energię w nocy prowadziło do przeciążeń i awarii transformatorów, co skutkowało przerwami w dostawie prądu.

Inne metody, takie jak systemy niskowodne, siatki przeciwgradowe, zamgławianie czy rozpalanie ognisk, dawały jedynie częściową ochronę. – Podnoszą temperaturę zaledwie o 1–2°C i są nieskuteczne przy silniejszych mrozach, rzędu -6°C czy -7°C – dodaje.

Straty w całym kraju

Według Krawczyka przymrozki objęły niemal wszystkie kluczowe regiony sadownicze w Polsce. – Dotknięte zostały m.in. Sandomierz, Lubelszczyzna oraz Mazowsze, w tym okolice Warki i Grójca. Temperatury nocą spadały do -5°C w czasie pełnego kwitnienia, co było szczególnie niebezpieczne dla drzew – wskazuje.

Nawet 90% kwiatów zniszczonych

Wstępne szacunki są bardzo niepokojące. – Jest za wcześnie na pełną ocenę szkód, ale obserwacje wskazują, że 80–90% kwiatów mogło zostać zniszczonych. Wstępne prognozy sugerują spadek plonów nawet o 50% – ocenia Krawczyk.

Jak dodaje, ostateczny wynik będzie zależał od wielu czynników, w tym lokalizacji sadów, odmian oraz pogody w kolejnych miesiącach.

Skutki dla rynku i cen

Konsekwencje odczują nie tylko sadownicy, ale i konsumenci. – Wielu plantatorów jest poważnie zaniepokojonych. Ci, którzy mają jeszcze zapasy w chłodniach ULO, prawdopodobnie będą je sprzedawać drożej, aby zrekompensować straty i przetrwać dwa trudne sezony – mówi Krawczyk.

Może to prowadzić do ograniczonej podaży i wzrostu cen jabłek w całym sezonie.

Problemy także w innych uprawachJak podkreśla ekspert, przymrozki dotknęły również inne gatunki owoców. – Ucierpiały także śliwki, wiśnie, brzoskwinie i jagody. Szczególnie problematyczna jest sytuacja odmian letnich jabłek, które zostały zniszczone w trakcie kwitnienia – wyjaśnia.

W efekcie rynek będzie musiał polegać na zapasach: – Jabłka z chłodni będą musiały wypełnić lukę podażową po odmianach letnich, co może wydłużyć sprzedaż zapasów aż do września i dodatkowo wpłynąć na wzrost cen – podsumowuje Krawczyk.

Sytuacja w polskich sadach pozostaje napięta, a najbliższe miesiące pokażą, jak głęboki okaże się tegoroczny kryzys.