Fundusz Ochrony Rolnictwa z nowym limitem. 300 tys. euro dla grup producentów

11 maja 2026 roku Prezydent podpisał nowelizację ustawy o Funduszu Ochrony Rolnictwa, co oznacza rychłe wejście w życie długo oczekiwanych przez rolników zmian. Przepisy przyjęte przez Sejm w marcu wprowadzają rozwiązania mające istotnie zwiększyć bezpieczeństwo finansowe gospodarstw rolnych.

Najważniejszą zmianą jest podniesienie maksymalnej wysokości rekompensaty dla grup producentów, organizacji producentów oraz spółdzielni rolniczych do równowartości 300 tys. euro w okresie trzech lat. Dodatkowo wprowadzono drugi termin składania wniosków o wypłatę rekompensaty – od 1 lipca do 31 sierpnia każdego roku.

Zwiększenie limitu wsparcia to krok szczególnie istotny dla grup producentów, które od dawna zabiegały o większą ochronę w sytuacjach niewypłacalności podmiotów skupujących.

FOR jako sprawdzone narzędzie wsparcia

Fundusz Ochrony Rolnictwa od początku swojego funkcjonowania potwierdza swoją skuteczność. Z danych KOWR wynika, że w latach 2023–2025 rolnicy otrzymali łącznie ponad 64 mln zł rekompensat. Jednym z kluczowych atutów funduszu jest możliwość stosunkowo szybkiego odzyskania części należności za sprzedane produkty rolne, bez konieczności długotrwałego dochodzenia roszczeń na drodze ogólnej.

Dodatkowym udogodnieniem jest mechanizm przejęcia wierzytelności – w zakresie wypłaconej rekompensaty przechodzi ona automatycznie na Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. W praktyce oznacza to, że ciężar dochodzenia należności od dłużnika przejmuje państwo.

Ważny obowiązek dla beneficjentów

Nowelizacja wprowadza również istotny obowiązek formalny. Podmioty, które otrzymały już rekompensatę na podstawie ostatecznej decyzji przed wejściem w życie nowych przepisów, muszą w ciągu 14 dni od tego momentu złożyć do właściwego dyrektora oddziału terenowego KOWR odpowiednie oświadczenia lub zaświadczenia dotyczące pomocy de minimis oraz inne wymagane informacje.

Niedopełnienie tego obowiązku w wyznaczonym terminie skutkuje wygaśnięciem decyzji o przyznaniu wsparcia, a otrzymane środki zostaną uznane za nienależne lub pobrane w nadmiernej wysokości.

Dyskusja o przyszłości funduszu

W ostatnim czasie pojawiły się propozycje zmian w funkcjonowaniu FOR, w tym wydzielenia sektora mleczarskiego do odrębnego mechanizmu lub nawet likwidacji funduszu w obecnej formie.

Eksperci podkreślają jednak, że dane wskazujące na ponad 64 mln zł wypłat w ostatnich latach dowodzą realnej skuteczności tego rozwiązania. Choć pomysł wyodrębnienia mleczarstwa może być przedmiotem dalszej debaty, całkowita likwidacja funduszu budzi poważne wątpliwości.

Mimo że przypadki niewypłacalności w branży mleczarskiej należą do rzadkości, nie zostały całkowicie wyeliminowane. Przykłady problemów finansowych takich podmiotów jak spółdzielnie ROTR w Rypinie czy Bielmlek pokazują, że ryzyko nadal istnieje. Co więcej, fundusz obejmuje także sytuacje związane z pośrednikami działającymi na rynku mleka.

Najbardziej narażoną stroną pozostają rolnicy, dla których skutki niewypłacalności kontrahentów mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie gospodarstw i sytuację rodzin.

Nie znajduje również uzasadnienia argument, że likwidacja składek na FOR mogłaby znacząco wpłynąć na wzrost cen skupu mleka. Przy obowiązującej stawce wpłaty wynoszącej 0,125% wartości produktu, oznaczałoby to wzrost ceny litra mleka średnio jedynie o około 0,2 grosza.