Przełom w walce z szarą pleśnią? Nowe odkrycie naukowców

Szara pleśń to jedna z najbardziej uciążliwych chorób roślin na świecie. Wywołujący ją grzyb Botrytis cinerea atakuje setki gatunków – od truskawek i pomidorów po róże i orchidee. Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis pokazują jednak, że jego skuteczność nie jest przypadkowa. Okazuje się, że patogen potrafi „rozpoznawać” swoją ofiarę i dostosowywać sposób ataku.

Problem, którego nie dało się rozwiązać

Od lat naukowcy próbowali stworzyć rośliny odporne na szarą pleśń. Efekty były jednak rozczarowujące.

Nowe badania pokazują, że przyczyną mogło być błędne założenie: sądzono, że wszystkie rośliny reagują na infekcję w podobny sposób. Tymczasem okazało się, że każda roślina broni się inaczej – nawet jeśli jest blisko spokrewniona z inną.

To tłumaczy, dlaczego nie dało się po prostu „przenieść” odporności z jednego gatunku na drugi.

Patogen jak człowiek

Jeszcze bardziej zaskakujące jest to, jak zachowuje się sam grzyb.

Badacze odkryli, że Botrytis cinerea potrafi „wyczuwać”, na jakiej roślinie się znajduje. Analizuje chemiczne sygnały gospodarza i na tej podstawie zmienia strategię infekcji.

Jak obrazowo wyjaśnia jeden z autorów badań, profesor Dan Kliebenstein, patogen działa niemal jak człowiek – „wie”, czy atakuje truskawkę, czy pomidora, i zachowuje się inaczej w każdym przypadku.

Można powiedzieć, że grzyb „smakuje” roślinę i dostosowuje się do jej obrony.

Nowe podejście do walki z chorobą

Odkrycie to może całkowicie zmienić sposób walki z szarą pleśnią.

Zamiast próbować wzmacniać rośliny, naukowcy sugerują skupienie się na samym patogenie, a dokładniej na tym, jak rozpoznaje on swoją ofiarę. Jeśli uda się znaleźć geny odpowiedzialne za ten proces, możliwe będzie „zmylenie” grzyba i uniemożliwienie mu skutecznego ataku.

To podejście może być szczególnie cenne, ponieważ mogłoby działać jednocześnie dla wielu różnych upraw.

Dlaczego to takie ważne?

Szara pleśń powoduje ogromne straty w rolnictwie – szacuje się, że może niszczyć nawet 5–10% plonów niektórych upraw. Atakuje m.in. truskawki,  winogrona, sałatę, soję czy kwiaty cięte.

Co ciekawe, w pewnych warunkach ten sam grzyb może być pożyteczny. W kontrolowanych infekcjach winogron odpowiada za tzw. „szlachetną pleśń”, wykorzystywaną przy produkcji niektórych słodkich win.