Deficyt wody w kluczowych regionach produkcji truskawek

Zgodnie z najnowszym komunikatem Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej, w okresie od 21 marca do 20 maja 2026 roku w Polsce wystąpiły warunki sprzyjające rozwojowi suszy rolniczej. Analiza oparta na klimatycznym bilansie wodnym wskazuje na realne zagrożenie strat plonów w wybranych grupach upraw, w tym w szczególności w truskawkach, które należą do najbardziej wrażliwych gatunków sadowniczych na niedobory wody.

Najbardziej niepokojące zjawiska obserwowane były w centralnej i północno-centralnej części kraju, gdzie deficyt opadów w kluczowym okresie wiosennym zbiegł się z rosnącym zapotrzebowaniem roślin na wodę. W przypadku truskawek warunki suszy stwierdzono na obszarze 55 gmin, co stanowi około 2% wszystkich gmin w Polsce. Choć zasięg zjawiska nie jest jeszcze bardzo szeroki, to jego koncentracja w regionach o dużym znaczeniu produkcyjnym sprawia, że problem ma istotny charakter gospodarczy.

Największe nasilenie suszy dla upraw truskawek odnotowano w województwie mazowieckim, gdzie zagrożenie dotyczyło ponad 10% gmin. Mniejsze, ale nadal zauważalne oddziaływanie zjawiska wystąpiło również w województwach kujawsko-pomorskim, łódzkim oraz wielkopolskim. W tych regionach, szczególnie na glebach lżejszych i mniej zasobnych w wodę, rośliny były narażone na wyraźny stres wodny w okresie intensywnego wzrostu i budowy plonu.

Kluczowym wskaźnikiem opisującym sytuację jest klimatyczny bilans wodny, który obrazuje różnicę pomiędzy ilością opadów a potencjalnym parowaniem. W analizowanym okresie najniższe wartości tego wskaźnika, sięgające poniżej minus 125 milimetrów, wystąpiły przede wszystkim w Kujawach, na Mazowszu oraz w północnych częściach województw łódzkiego i wielkopolskiego, a także na Lubelszczyźnie. Tak głęboki deficyt wody oznacza realne ograniczenia w dostępności wilgoci w strefie korzeniowej roślin, co bezpośrednio przekłada się na ich kondycję i potencjał plonowania.

Sytuacja była w dużej mierze konsekwencją długotrwałego niedoboru opadów. Marzec charakteryzował się bardzo niskimi sumami opadów w większości kraju, często nieprzekraczającymi kilku milimetrów. Kwiecień okazał się jeszcze bardziej suchy, ponieważ w skali kraju spadło jedynie około 20–30% normy wieloletniej. Choć w maju lokalnie pojawiły się większe opady, głównie w zachodniej i południowej Polsce, nie były one wystarczające, aby odwrócić skutki wcześniejszego deficytu wody, szczególnie w centrum kraju.

Dodatkowym czynnikiem pogarszającym sytuację były miejscowe przymrozki występujące pod koniec kwietnia oraz na początku maja. W połączeniu z wcześniejszym stresem wodnym mogły one dodatkowo osłabić plantacje, wpływając na kondycję kwiatów oraz zawiązywanie owoców.

Z punktu widzenia producentów owoców, szczególnie truskawek, obecne warunki oznaczają ryzyko obniżenia jakości i wielkości plonu. Rośliny narażone na niedobór wody w okresie intensywnego wzrostu mogą wytwarzać owoce drobniejsze, mniej wyrównane, a także bardziej podatne na uszkodzenia fizjologiczne. W dłuższej perspektywie może to również zwiększać koszty produkcji, zwłaszcza w gospodarstwach, które muszą intensyfikować nawadnianie, aby utrzymać stabilność plonowania.

źródło: IUNG