Umowa UE-Mercosur wchodzi w życie – od 1 maja europejskie rynki otwarte dla południowoamerykańskich produktów

Komisja Europejska poinformowała, że umowa handlowa między Unią Europejską a krajami Mercosur – Argentyną, Brazylią, Paragwajem i Urugwajem – będzie tymczasowo obowiązywać od 1 maja 2026 roku. Porozumienie, podpisane w styczniu tego roku, tworzy strefę wolnego handlu między obiema stronami i jest efektem wieloletnich negocjacji.

Umowa UE-Mercosur wprowadza preferencyjne stawki celne dla wybranych produktów rolnych z krajów Mercosuru, w tym: wołowiny, drobiu, nabiału, cukru i etanolu.

W zamian kraje południowoamerykańskie otworzą swoje rynki dla europejskich produktów przemysłowych, takich jak samochody, maszyny czy leki. Komisja Europejska podkreśla, że porozumienie stwarza szansę na zwiększenie eksportu UE do regionu Mercosuru, podczas gdy kraje Mercosuru liczą na modernizację gospodarek, rozwój handlu i inwestycji oraz tworzenie nowych miejsc pracy.

W Europie najwięcej kontrowersji wywołała część dotycząca rolnictwa. Protesty rolników, także w Polsce, skłoniły Komisję Europejską do wprowadzenia dodatkowych klauzul ochronnych.

Zgodnie z nimi, w przypadku nagłego wzrostu importu lub spadku cen produktów rolnych z Mercosuru na rynku UE, możliwe będzie czasowe wyłączenie korzyści celnych. W toku prac legislacyjnych próg spadku cen, przy którym uruchamiana jest klauzula, został zmniejszony z 10% do 5%. Dzięki temu reakcja na potencjalne zaburzenia rynku będzie szybsza.

Od 1 maja 2026 r. klauzula ochronna wejdzie w życie równocześnie z tymczasowym stosowaniem umowy. Oznacza to, że w przypadku spadku cen produktów rolnych o 5% KE będzie mogła podnieść cła lub wprowadzić zakaz importu.

Tymczasowe wdrożenie umowy oznacza, że od maja zostaną zniesione cła i bariery handlowe w części dotyczącej handlu – to kompetencja Komisji Europejskiej. Pozostałe kwestie, takie jak ochrona inwestycji czy zamówienia publiczne, będą wymagały pełnej ratyfikacji przez Parlament Europejski i wszystkie państwa członkowskie UE.

Umowa została zatwierdzona mimo sprzeciwu części krajów UE, w tym Polski, Francji, Irlandii, Węgier i Austrii, a także licznych protestów rolników. Główne obawy dotyczą:

• napływu tańszych produktów rolnych, które mogą nie spełniać europejskich norm jakości i środowiskowych,
• spadku cen na rynku wewnętrznym,
• ryzyka osłabienia konkurencyjności europejskiego rolnictwa.

Mimo tych zastrzeżeń, KE oraz kraje Mercosuru podkreślają potencjalne korzyści gospodarcze, zarówno dla Europy, jak i Ameryki Południowej.