Szara pleśń: jak ochronić truskawki z uwzględnieniem minimalizacji pozostałości

Przy obecnych ograniczeniach w stosowaniu chemicznych środków ochrony, coraz większego znaczenia nabiera ochrona biologiczna. W uprawie truskawki jest ona możliwa m.in. przed najgroźniejszą chorobą jaką jest szara pleśń. Sprawca - Botrytis cinerea atakuje kwiaty i później także owoce, prowadząc do ich gnicia i masowych strat podczas transportu oraz w handlu.

Szara pleśń – najpoważniejsze zagrożenie w uprawach jagodowych

Szara pleśń jest niewątpliwie najgroźniejszą chorobą dotykającą większość gatunków jagodowych zarówno w uprawach polowych, jak i w tunelach. Jest wywoływana przez B. cinerea, którego stadium konidialne to Botryotinia fuckeliana. Grzyb ten, przy sprzyjającej aurze, infekuje najpierw kwiaty, a następnie owoce, choć w niektórych uprawach (np. malinach) może atakować również pędy. Aby zagwarantować bezpieczeństwo konsumentów i uzyskać wysoki plon, konieczne jest wdrożenie przemyślanej strategii ochrony, która powinna trwać nieprzerwanie od momentu kwitnienia aż do i w trakcie zbiorów.

Sygnały infekcji i przebieg choroby

Obecność patogenu objawia się brunatnymi plamami gnilnymi, lokalną zgorzelą oraz nekrozami. Symptomy te widoczne są głównie na kwiatach i owocach w różnych fazach rozwoju, a także na szypułkach kwiatowych, rzadziej zaś na ogonkach liściowych czy samych liściach. Infekcja często przenosi się z kwiatów na szypułki i szypuły, doprowadzając do zamierania całych kwiatostanów. Jeśli dojdzie do porażenia dna kwiatowego lub działek kielicha, owoce rozwijają się nieprawidłowo – ulegają deformacji, brązowieją i gniją.

W przypadku dojrzałych owoców gnicie często inicjowane jest w miejscu ich kontaktu z częściami już zainfekowanymi. Porażona tkanka przybiera jasnobrązowy odcień i lekko zapada się, nie ulegając jednak natychmiastowemu rozkładowi. Podczas gdy owoce zielone zazwyczaj zasychają, na dojrzałych formuje się puszysta, biała grzybnia oraz szary, pylący nalot zarodników. Do gwałtownego gnicia dochodzi często w fazie obrotu handlowego oraz w trakcie transportu i magazynowania, zwłaszcza gdy owoce nie zostały schłodzone. Wysoka wilgotność przyspiesza procesy chorobowe.

Czynniki sprzyjające i zasady ochrony

Patogen B. cinerea najintensywniej rozwija się podczas ciepłych i wilgotnych sezonów, gdy temperatura przekracza 15°C (najlepiej w przedziale 18–25°C), a wilgotność powietrza w otoczeniu roślin utrzymuje się powyżej 90%. Opady deszczu w czasie kwitnienia i dojrzewania owoców w uprawach polowych drastycznie obniżają jakość i wielkość zbiorów.

Skuteczna walka o wysoki plon wymaga precyzyjnego harmonogramu ochrony chemicznej, rozpoczynanego już w fazie, gdy otwartych jest około 10% kwiatów. Zabiegi należy kontynuować do końca kwitnienia oraz w przerwach między zbiorami, co pozwala uniknąć gnicia owoców w fazie sprzedaży. Wyzwaniem w tym procesie są okresy karencji środków ochrony roślin, które bezwzględnie narzucają czas oczekiwania od ostatniego oprysku do momentu zbioru.

Bezpieczna ochrona, także między zbiorami

Rozwiązaniem wspierającym strategię „zero residue” jest Polyversum WP (Bioagris), zawierający żywy organizm – niepatogenicznego grzyba Pythium oligandrum. Jego działanie na truskawce opiera się na złożonych mechanizmach biologicznej kontroli patogenów, głównie sprawcy szarej pleśni, który jest najgroźniejszy dla roślin jagodowych.

Można wyróżnić cztery główne sposoby oddziaływania tego pożytecznego organizmu:

• Pasożytnictwo bezpośrednie (mikopasożytnictwo). Pythium oligandrum atakuje patogeny chorobotwórcze - jest ich pasożytem. Rozkłada on strzępki patogenów, co bezpośrednio hamuje rozwój infekcji.
• Konkurencja o zasoby. Organizmy te rywalizują z patogenami takimi jak B. cinerea o miejsce na roślinie oraz o dostępne składniki odżywcze. Dzięki szybkiemu zasiedleniu powierzchni rośliny, ograniczają one przestrzeń dostępną dla szkodliwych grzybów.
• Indukowanie odporności rośliny. Kontakt P. oligandrum z truskawką pobudza jej naturalne systemy obronne. Roślina staje się bardziej odporna na ataki patogenów dzięki aktywacji wewnętrznych mechanizmów ochronnych (tzw. odporność indukowana).
• Wytwarzanie metabolitów. P. oligandrum produkuje bioaktywne metabolity wtórne, które wykazują działanie hamujące wobec mikroorganizmów chorobotwórczych.

Najważniejsze zalety stosowania produktu Polyversum WP:

- Nie ma karencji, co jest kluczowe w nowoczesnym handlu i pozwala na zabiegi nawet bezpośrednio przed zbiorem.

- Nie generuje pozostałości, co ułatwia spełnienie rygorystycznych norm sieci handlowych dotyczących bezpieczeństwa żywności.

- Wspiera trwałość pozbiorczą (shelf-life) owoców, chroniąc je przed infekcjami wtórnymi w transporcie.

Szerokie spektrum zwalczanych chorób

Polyversum WP posiada rejestrację oraz wykazuje wysoką skuteczność w zwalczaniu następujących chorób:

• Szara pleśń – jest to główne zastosowanie produktu, pozwalające na skuteczną ochronę owoców bez ryzyka pozostałości chemicznych.
• Skórzasta zgnilizna owoców – produkt ogranicza rozwój patogenów odpowiedzialnych za tę chorobę, szczególnie w okresach o podwyższonej wilgotności.
• Mączniak prawdziwy truskawki oraz biała plamistość liści i czerwona plamistość liści – regularne stosowanie wspiera ograniczanie występowania tego patogenu na liściach i – w przypadku mączniaka prawdziwego – także owocach.

Zalecenia (Bioagris) odnośnie stosowania Polyversum WP

Rekomendacja dla truskawki to dawka 0,1 kg/ha. Kluczowe jest stosowanie prewencyjne. Zabiegi należy rozpocząć od początku kwitnienia (gdy rozwiniętych jest ok. 10% kwiatów) i kontynuować w trakcie dojrzewania oraz między zbiorami.

Polyversum WP nie ma karencji, co pozwala na ochronę owoców tuż przed zbiorem.

Należy go stosować w temperaturze wody od 12°C do 25°C, najlepiej wieczorem lub w pochmurne dni.

Zalecana ilość wody: 300 - 600 I/ha

Ze względu na żywy organizm w składzie Polyversum WP, preparatu nie należy mieszać z chemicznymi fungicydami.