"Kosztowny błąd" czy "głos Polaków"? Spór o ustawę wiatrakową

Decyzja prezydenta Karola Nawrockiego o zawetowaniu nowelizacji tzw. ustawy wiatrakowej wywołała burzliwą dyskusję o kierunku, w jakim powinna zmierzać polska transformacja energetyczna. Prezydent określił projekt jako „szantaż większości parlamentarnej i rządu”, podkreślając jednocześnie, że nie sprzeciwia się samej idei wsparcia obywateli w obliczu rosnących cen energii. W tym samym czasie podpisał bowiem ustawę o zamrożeniu cen energii elektrycznej, którą – jak zaznaczył – od dawna postulował.

Prezydent Nawrocki przedstawił kilka kluczowych powodów swojej decyzji. Po pierwsze, uznał ustawę za formę politycznego nacisku, w jego ocenie rząd i większość parlamentarna połączyły w jednym akcie prawnym dwa różne zagadnienia: inwestycje w energetykę wiatrową i zamrożenie cen prądu. „To nie był kompromis, tylko szantaż” – podkreślił.

Drugim istotnym argumentem był sprzeciw społeczny wobec liberalizacji zasad stawiania turbin wiatrowych. Według nowelizacji odległość wiatraka od zabudowań mogła zostać zmniejszona z dotychczasowej zasady 10H do 500 metrów. Prezydent wskazywał na liczne protesty lokalnych społeczności i podkreślił, że nie można ich głosu ignorować: „Ludzie nie chcą mieć przy swoich domach 150-metrowych wiatraków”.

Prezydent zakwestionował także narrację rządu, jakoby rozwój OZE automatycznie obniżał ceny energii. Jego zdaniem źródłem wysokich kosztów jest przede wszystkim system ETS i unijny Zielony Ład, od którego Polska powinna stopniowo odchodzić. Zamiast wiązać sprawę cen z ustawą wiatrakową, Nawrocki podpisał oddzielny projekt zamrożenia stawek za energię, który ma wejść w życie jesienią 2025 roku.

Prezydent Nawrocki skierował do Sejmu własny projekt ustawy dotyczący zamrożenia cen energii elektrycznej, który – jak podkreśla – powinien być szybko uchwalony i wejść w życie jeszcze przed końcem września.

Strona rządowa ostro skrytykowała decyzję głowy państwa. Rzecznik rządu Adam Szłapka określił weto jako „kosztowny błąd”, który uderzy w kieszenie Polaków i spowolni proces obniżania cen energii. Z kolei minister energii Miłosz Motyka wskazywał na wyliczenia, według których każdy dodatkowy 1 GW z elektrowni wiatrowych na lądzie mógłby przełożyć się na spadek kosztów energii o 10–20 zł za megawatogodzinę.

Rząd przypominał, że projekt przewidywał również korzyści dla lokalnych społeczności. Gospodarstwa domowe położone w odległości od 500 do 1000 metrów od turbin miały otrzymywać roczny dodatek w wysokości 20 tys. zł do podziału, a gminy – dodatkowe środki na inwestycje. Podkreślano także, że decyzja o budowie wiatraków należałaby do rad gmin, a więc do samych mieszkańców.

Zdaniem przedstawicieli rządu, ustawa wiatrakowa była zgodna z oczekiwaniami większości Polaków – według sondaży ponad połowa społeczeństwa popierała zmiany. Energetyka wiatrowa miała być również filarem zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego i niezależności Polski od importu paliw kopalnych.