Trzeba produkować mniej

W Polsce od lat słyszymy te same słowa: „jabłek jest za dużo jabłek, ceny są za niskie, a koszty produkcji rosną”. Okazuje się, że po drugiej stronie oceanu sytuacja wygląda pdobnie. W Waszyngtonie – największym zagłębiu produkcji jabłek w USA – branża otwarcie mówi o tym, o czym u nas wciąż mało kto chce mówić: trzeba produkować mniej. Nadprodukcja dobija tamtejszy rynek.

W Wenatchee, stolicy amerykańskiego sadownictwa, setki producentów zjechało się na doroczną konferencję. Zamiast rozmawiać o nowych technologiach, rosnących rynkach zbytu czy rekordowych plonach, całe spotkanie zdominował jeden temat: jak produkować mniej owoców.

Okazuje się że amerykański rynek jest dziś przygnieciony nadprodukcją. Sady Waszyngtonu, perfekcyjnie położone i wyposażone w najnowocześniejsze sortownie, wytwarzają po prostu więcej owoców, niż rynek jest w stanie wchłonąć.

West Mathison z gigantycznej firmy Stemilt powiedział to wprost: problem nie tkwi w jakości ani technologii, ale w nadmiarze. Zbyt dużo jabłek, zbyt dużo odmian, zbyt mały popyt.

Jeszcze mocniejszy ton nadał dyskusji doświadczony plantator Jose Ramirez. Mówił bez owijania w bawełnę: trzeba wycinać to, co nie zarabia. Za dużo odmian, za dużo owoców zostawianych na drzewach, za duża produkcja, która nie ma szans na opłacalność.

W Waszyngtonie doskonale wiedzą, że przyszłość leży w odmianach premium. Red Delicious czy Golden Delicious powoli schodzą ze sceny, a ich miejsce zajmują Honeycrisp, Cosmic Crisp i Pink Lady – czyli jabłka, które konsumenci wybierają i za które są gotowi zapłacić więcej. To kierunek, który widać także w Europie.

Największym zaskoczeniem było jednak to, że amerykańska branża oficjalnie przyznała, iż zamierza zmniejszyć produkcję. Nie trochę, nie symbolicznie – lecz o około 12%. I to nie w wyniku pogody czy katastrofy naturalnej, ale jako świadomą strategię rynkową.

Producenci deklarują selektywniejszy zbiór, zostawianie gorszych owoców w sadach, ograniczanie plonowania i usuwanie najsłabszych kwater. Wszystko po to, by rynek zaczął od nowa oddychać, a ceny wróciły na poziom pozwalający normalnie pracować. Mathison nazwał to wprost: trzeba zejść poniżej 125 milionów pudełek (ok. około 2,25 mln ton), inaczej rynek się nie podniesie.

Trudno oprzeć się wrażeniu, że takie słowa mogłyby paść także w Polsce – i właściwie nie wiadomo, dlaczego wciąż nie padają. U nas co roku powtarza się ten sam scenariusz: narzekanie na niskie ceny, rozczarowanie przemysłem, rozbieżne oczekiwania wobec rynku, nadzieja, że „następny sezon będzie lepszy”. Tymczasem rosną koszty pracy, energii i środków ochrony – wszystko idzie w górę, tylko ceny jabłek stoją w miejscu.

Waszyngton nie czeka na cud. Reaguje. Ogranicza produkcję, inwestuje w odmiany premium i stawia na jakość, nie ilość. Trudne decyzje, ale podejmowane z myślą o przyszłości.

Patrząc na to, co dzieje się w USA, trudno nie zadać pytania: czy polskie sadownictwo również odważy się spojrzeć prawdzie w oczy? Bo jeśli największy producent jabłek w Ameryce zaczyna otwarcie mówić o redukcji plonów, to znaczy, że świat się zmienia. A rynek, czy tego chcemy czy nie, zmienia się wraz z nim.