Rekordowe zadłużenie i globalne napięcia: jaka przyszłość czeka polskie rolnictwo?

Polskie rolnictwo znajduje się w jednym z najtrudniejszych okresów ostatnich lat. Jak wynika z danych portalu Strefa Biznesu, łączne zadłużenie firm działających w sektorze rolnym przekroczyło 640 mln zł, osiągając historycznie wysoki poziom. Eksperci ostrzegają, że to efekt nakładających się problemów: rosnących kosztów produkcji, napięć geopolitycznych oraz niepewności związanej z polityką handlową Unii Europejskiej.

Jak wskazuje poseł Mirosław Maliszewski, przewodniczący sejmowej komisji rolnictwa, w wywiadzie dla TV Dami, sektor rolny należy do najbardziej wrażliwych na zmiany koniunktury gospodarczej. Obecny kryzys wynika przede wszystkim z gwałtownego wzrostu cen środków produkcji – paliw, gazu i nawozów – które bezpośrednio wpływają na rentowność gospodarstw.

Sytuację dodatkowo komplikują uwarunkowania międzynarodowe. Wciąż odczuwalne są skutki rosyjskiego embarga, a nowe konflikty, m.in. na Bliskim Wschodzie, utrudniają globalny transport i eksport żywności poza Europę. Dodatkowo polityka celna Stanów Zjednoczonych zwiększa napływ konkurencyjnych produktów na rynek europejski, co pogłębia presję cenową na producentów.

W ocenie Mirosława Maliszewskiego powrót na rynek rosyjski nie nastąpi szybko, dlatego polscy rolnicy powinni koncentrować się na dywersyfikacji eksportu i budowaniu pozycji w innych regionach świata.

Jednym z najważniejszych tematów w polityce rolnej UE pozostaje planowana umowa handlowa z krajami Mercosur. Choć, jak podkreśla poseł, nie oznacza ona pełnego otwarcia rynku europejskiego, to w ocenie wielu rolników może stanowić poważne zagrożenie dla konkurencyjności unijnego rolnictwa. Polska zabiega o mechanizmy ochronne i rekompensaty dla producentów, którzy mogliby ponieść straty.

Duże emocje budzi również kwestia relacji handlowych z Ukraina. Polska jednocześnie wspiera Ukrainę politycznie i militarnie, jednak – jak zauważa Maliszewski – tamtejsze rolnictwo, o dużej skali produkcji i strukturze oligarchicznej, stanowi istotne wyzwanie dla europejskich producentów.

W przypadku ewentualnej akcesji Ukrainy do UE w obszarze rolnictwa konieczne będą:

• długie okresy przejściowe,
• dostosowanie do unijnych standardów produkcji,
• ograniczenie swobodnego napływu produktów, który już w 2022 roku doprowadził do destabilizacji rynku w Polsce.

Sejm odrzucił wniosek o wotum nieufności wobec ministra rolnictwa Stefan Krajewski. Politycy Polskiego Stronnictwa Ludowego Polskie Stronnictwo Ludowe bronią szefa resortu, wskazując, że część zarzutów wobec niego dotyczy decyzji podjętych jeszcze przez poprzednie rządy oraz unijnego komisarza Janusz Wojciechowski.

Zdaniem przedstawicieli PSL obecny minister ma kompetencje, by przeprowadzić reformy i skutecznie negocjować środki w ramach nowej perspektywy finansowej Wspólnej Polityki Rolnej UE.

W obliczu rosnących cen paliw i energii środowiska rolnicze domagają się dodatkowych form wsparcia. Wielkopolska Izba Rolnicza apeluje o dopłaty do paliwa na poziomie 3 zł za litr. Równolegle rząd oraz komisja rolnictwa rozważają zwiększenie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w paliwie.

Obecnie zwrot wynosi ok. 1,50 zł za litr, a planowana zmiana zakłada jego podniesienie do 2 zł. Ma to częściowo zrekompensować rosnące koszty produkcji i poprawić sytuację finansową gospodarstw rolnych.