Niższe limity i koniec papierowych wniosków? Nowe przepisy mogą uderzyć w rolników

Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych przekazał 15 lipca 2026 r. uwagi do projektu ustawy o zwrocie podatku akcyzowego oraz niektórych opłat zawartych w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Samorząd rolniczy pozytywnie ocenia kierunek proponowanych zmian, jednak wskazuje na szereg rozwiązań, które – zdaniem KRIR – mogą ograniczyć dostęp rolników do wsparcia lub nie odpowiadają realnym kosztom prowadzenia gospodarstw.

KRIR popiera uproszczenie procedur, ale sprzeciwia się pełnej cyfryzacji

Jednym z pozytywnie ocenianych elementów projektu jest planowane uproszczenie procedury ubiegania się o zwrot podatku akcyzowego. Chodzi przede wszystkim o wykorzystanie danych, które już znajdują się w posiadaniu administracji publicznej, oraz ograniczenie liczby dokumentów wymaganych od producentów rolnych.

Największe zastrzeżenia samorządu rolniczego budzi jednak zapis przewidujący, że wnioski o zwrot będą składane wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Zdaniem KRIR takie rozwiązanie może być problemem dla części rolników, którzy nie posiadają wystarczających kompetencji cyfrowych lub odpowiedniego dostępu do narzędzi elektronicznych.

– Dotychczasowy system składania wniosków w formie papierowej za pośrednictwem urzędów gmin funkcjonuje sprawnie i zapewnia równy dostęp do pomocy – wskazuje samorząd rolniczy.

KRIR postuluje więc wprowadzenie okresu przejściowego, w którym rolnicy nadal mogliby składać dokumenty również w tradycyjnej, papierowej formie.

Dwa terminy składania wniosków zamiast jednego

Kolejną kwestią, do której odniósł się samorząd rolniczy, jest planowane ograniczenie liczby terminów składania wniosków. Projekt zakłada jeden termin w ciągu roku, podczas gdy obecnie obowiązują dwa nabory.

KRIR apeluje o utrzymanie dotychczasowego rozwiązania. Argumentuje, że największe zużycie oleju napędowego przypada na okres wiosennych i jesiennych prac polowych, kiedy gospodarstwa ponoszą największe wydatki na paliwo.

Według izb rolniczych dwa terminy wypłat pozwalają szybciej odzyskać część poniesionych kosztów i poprawiają płynność finansową gospodarstw. Jednocześnie ograniczają konieczność finansowania zakupów paliwa przez rolników z własnych środków przez dłuższy czas.

Rolnicy chcą zwrotu na poziomie 2 zł za litr paliwa

KRIR zwraca uwagę, że projektowane przepisy nie rozwiązują – jego zdaniem – najważniejszego problemu, czyli zbyt niskiego poziomu zwrotu w stosunku do rzeczywistych kosztów produkcji.

W ostatnich latach znacząco wzrosły ceny paliw, energii, nawozów, środków ochrony roślin oraz usług rolniczych. Zdaniem samorządu rolniczego obecna wysokość rekompensaty nie odpowiada już realiom ekonomicznym gospodarstw.

Dlatego KRIR wnosi o:

podwyższenie stawki zwrotu podatku akcyzowego do 2 zł za litr oleju napędowego,

wprowadzenie corocznej waloryzacji stawki, uwzględniającej wzrost cen paliw oraz kosztów prowadzenia działalności rolniczej.

Według izb rolniczych tylko taki mechanizm pozwoli zachować ekonomiczną funkcję zwrotu i sprawi, że wsparcie będzie rzeczywistą rekompensatą, a nie jedynie częściowym pokryciem kosztów.

Potrzebne wyższe limity paliwa dla gospodarstw

Samorząd rolniczy wskazuje również na konieczność zwiększenia limitów ilości oleju napędowego objętego zwrotem.

KRIR proponuje podniesienie przelicznika stosowanego do powierzchni użytków rolnych. Obecne wartości – zdaniem organizacji – nie zawsze odpowiadają faktycznemu zużyciu paliwa, szczególnie w gospodarstwach prowadzących intensywną produkcję zwierzęcą.

Według KRIR większe limity pozwoliłyby lepiej dostosować system wsparcia do rzeczywistych potrzeb gospodarstw.

Sprzeciw wobec automatycznego obniżania stawki zwrotu

Krytykę KRIR wzbudził również projektowany mechanizm dotyczący limitu wydatków budżetu państwa oraz sposobu reagowania na jego przekroczenie.

Projekt zakłada możliwość obniżenia stawki zwrotu w kolejnym roku, jeżeli wydatki przekroczą ustalony limit. Zdaniem samorządu rolniczego takie rozwiązanie jest jednostronne i działa wyłącznie na niekorzyść producentów rolnych.

KRIR podkreśla, że skoro ustawodawca przewiduje mechanizm korygujący polegający na zmniejszeniu stawki, powinien istnieć również mechanizm umożliwiający jej zwiększenie, gdy sytuacja ekonomiczna tego wymaga.

Zdaniem izb rolniczych obecne rozwiązanie może w praktyce blokować podwyższenie zwrotu do postulowanego poziomu 2 zł za litr oraz przerzucać na rolników ryzyko niewłaściwego oszacowania środków budżetowych.

KRIR: państwo powinno pokrywać rzeczywiste koszty zwrotów

W ocenie samorządu rolniczego finansowanie zwrotu podatku akcyzowego powinno odpowiadać rzeczywistej wysokości należnych producentom rolnym środków.

KRIR argumentuje, że większe zakupy oleju napędowego oznaczają jednocześnie większe wpływy do budżetu państwa z tytułu podatku akcyzowego. Z tego względu – zdaniem organizacji – nie powinno dochodzić do sytuacji, w której niedoszacowanie środków publicznych skutkuje obniżeniem wsparcia dla rolników.

Samorząd rolniczy pozytywnie ocenia więc samą ideę zmian, ale wskazuje, że nowe przepisy powinny przede wszystkim zapewnić prosty dostęp do zwrotu, adekwatną wysokość rekompensaty oraz stabilne zasady finansowania systemu.