Dziki lubią sady

Problem dzików w sadach nie jest nowy, jednak stale narasta i zaczyna stanowić coraz większe wyzwanie. Oczywiście nie wszędzie te zwierzęta występują – znacznie większa szansa na ich obecność jest tam, gdzie znajdują się lasy lub większe zagajniki.

Czego szukają dziki w sadach? Przede wszystkim larw owadów – w celu ich odnalezienia przekopują murawę. Interesują je również gniazda i norki myszy, a czasem także opadłe i pozostawione owoce. Atrakcyjne są dla nich również dżdżownice, a nawet młode korzenie traw. Jak widać, sad nie jest może idealnym źródłem pokarmu, jednak dziki mogą znaleźć tam całkiem sporo pożywienia, zwłaszcza przy tak dużej populacji i problemach z wyżywieniem się w lasach.

To właśnie rozrost populacji sprawił, że dziki wyszły z lasów na pola i do sadów. W ciągu ostatnich 20 lat ich pogłowie wzrosło ze 118 tysięcy sztuk w 1999 roku do 284 tysięcy w 2015 roku. Następnie nastąpił spadek liczebności, głównie dzięki odstrzałom prowadzonym w związku z ASF. Obecnie w kraju żyje około 144 tysięcy dzików. Choć liczba ta została znacznie zredukowana, prawda jest taka, że nie w każdym regionie doszło do równomiernego ograniczenia ich populacji. Są miejsca, gdzie dziki nadal stanowią poważne wyzwanie dla rolników i sadowników.

Straty spowodowane zniszczeniami murawy potrafią być bardzo uciążliwe, a ich naprawa jest dość trudna. Najlepszą opcją jest uprawa międzyrzędzi i założenie nowej murawy, jednak takie prace można wykonać praktycznie wyłącznie latem. Jesienna czy zimowa uprawa nie gwarantuje wzrostu trawy przed intensywnym użytkowaniem wiosną, podczas zabiegów ochrony sadu. Jeśli trafi się mokra wiosna, pojawia się duży problem z błotem i głębokimi koleinami.

Należy jednak pamiętać, że sama uprawa gleby nie rozwiązuje sedna problemu, czyli obecności dzików – może jedynie przywrócić przejezdność międzyrzędzi. Dziki mogą pojawić się ponownie po kilku dniach, tygodniach lub miesiącach, a problem wraca.

Sady można również ogrodzić pastuchem elektrycznym. Nie daje to pełnej gwarancji odizolowania terenu od dzików, ale może je częściowo zniechęcić. Z kolei siatka, o ile nie jest głęboko wkopana, nie stanowi dla tych zwierząt większej przeszkody.

Najskuteczniejszym sposobem pozostaje odstrzał dzików i redukcja ich populacji do takiego poziomu, aby większość pożywienia zdobywały w lasach, a nie w sadach. Kluczowa jest tu dobra współpraca z kołem łowieckim oraz wskazywanie myśliwym miejsc, w których dziki pojawiają się najczęściej.

Wśród metod naprawy murawy po zniszczeniach wyrządzonych przez dziki pojawiają się również rozwiązania alternatywne wobec pełnej uprawy. Niektórzy proponują uzupełnianie wyrw poprzez nawiezienie nowej ziemi, podobnie jak przy zasypywaniu kolein w sadzie. Takie działania również wymagają specjalistycznych maszyn, jednak w mniejszym stopniu ograniczają możliwość korzystania z międzyrzędzi niż ich całkowita uprawa.

Od dłuższego czasu dziki są stałymi bywalcami w naszych sadach i bez drastycznej zmiany ich liczebności sytuacja ta szybko się nie zmieni. Można próbować stosowania preparatów repelentnych, jednak ich skuteczność jest ograniczona i z czasem maleje. Z dzikami trzeba więc nauczyć się żyć i ograniczać powodowane przez nie szkody, ponieważ szanse na ich całkowite wyeliminowanie są znikome. Raczej nie wrócimy do poziomu ich liczebności sprzed okresu intensywnego rozrostu populacji. Po tak dużych odstrzałach, jak te prowadzone w ramach walki z ASF, i tak obserwujemy szybkie odbudowywanie się liczby tych zwierząt.