Polska żywność pod presją importu. KRIR apeluje o skuteczniejszy nadzór

Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych zwrócił się 13 lipca 2026 r. do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o podjęcie działań mających na celu zwiększenie kontroli żywności oraz produktów rolnych sprowadzanych do Polski, szczególnie z państw trzecich.

Zdaniem samorządu rolniczego obecnie funkcjonujący system kontroli, mimo obowiązywania krajowych i unijnych regulacji, wciąż nie zapewnia wystarczającej ochrony konsumentów przed napływem produktów, które nie spełniają rygorystycznych wymagań obowiązujących producentów w Unii Europejskiej.

Konieczne skuteczniejsze wykorzystanie istniejących narzędzi kontroli

Podstawę prawną dla prowadzenia kontroli urzędowych stanowi m.in. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 w sprawie kontroli urzędowych. KRIR wskazuje jednak, że same przepisy nie wystarczą – konieczne jest pełniejsze wykorzystanie dostępnych instrumentów poprzez zwiększenie liczby badań laboratoryjnych oraz lepsze ukierunkowanie kontroli na produkty pochodzące z krajów, w których obowiązują odmienne standardy produkcji.

Samorząd rolniczy postuluje zwiększenie częstotliwości kontroli prowadzonych przez właściwe służby, w szczególności przez Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Inspekcję Weterynaryjną, Państwową Inspekcję Sanitarną oraz Krajową Administrację Skarbową.

Kontrole powinny obejmować m.in. badania na obecność pozostałości środków ochrony roślin, w tym substancji niedopuszczonych do stosowania w Unii Europejskiej, organizmów zmodyfikowanych genetycznie w przypadkach określonych przepisami, metali ciężkich, mykotoksyn oraz innych substancji mogących wpływać na bezpieczeństwo żywności. Istotnym elementem kontroli powinna być również weryfikacja jakości handlowej produktów oraz prawidłowości ich oznakowania.

Równe zasady konkurencji dla polskich i zagranicznych producentów

KRIR od lat zwraca uwagę na potrzebę zapewnienia równych warunków konkurencji pomiędzy producentami unijnymi a dostawcami z państw trzecich. Polscy rolnicy muszą spełniać szereg restrykcyjnych wymagań dotyczących m.in. stosowania środków ochrony roślin, ochrony środowiska, dobrostanu zwierząt oraz bezpieczeństwa żywności, co przekłada się na wyższe koszty produkcji.

Jednocześnie na rynek Unii Europejskiej, w tym Polski, trafiają okresowo produkty wytwarzane według mniej wymagających standardów. W ocenie samorządu prowadzi to do zakłócenia zasad uczciwej konkurencji oraz negatywnie wpływa na opłacalność krajowej produkcji rolnej.

KRIR popiera wprowadzenie i konsekwentne stosowanie zasady wzajemności wymagań (mirror clauses), zgodnie z którą produkty rolne i spożywcze importowane spoza Unii Europejskiej powinny spełniać wymagania równoważne z tymi, które obowiązują producentów unijnych.

Dotyczy to w szczególności:

• stosowania substancji czynnych w ochronie roślin,
• wymogów środowiskowych,
• zasad dobrostanu zwierząt,
• identyfikowalności produktów,
• standardów bezpieczeństwa żywności.

Monitoring importu i większa transparentność rynku

W opinii KRIR należy rozważyć wprowadzenie obowiązkowych programów monitoringu produktów pochodzących z kierunków importu charakteryzujących się podwyższonym ryzykiem wystąpienia niezgodności.

Samorząd wskazuje również na potrzebę zwiększenia finansowania laboratoriów wykonujących badania urzędowe oraz publikowania zbiorczych wyników kontroli. Takie działania miałyby poprawić transparentność rynku i zwiększyć zaufanie konsumentów do dostępnej na rynku żywności.

Postulaty KRIR

W wystąpieniu do ministra rolnictwa samorząd rolniczy przedstawił następujące postulaty:

• zwiększenie liczby i zakresu kontroli żywności oraz produktów rolnych importowanych do Polski;
• wzmocnienie współpracy pomiędzy organami odpowiedzialnymi za kontrole graniczne i nadzór nad rynkiem;
• zapewnienie odpowiednich środków finansowych na rozwój laboratoriów oraz zwiększenie liczby wykonywanych badań;
• podjęcie działań legislacyjnych na poziomie krajowym i unijnym, które umożliwią pełne wdrożenie zasady wzajemności wymagań wobec produktów importowanych oraz skuteczniejszą ochronę europejskiego rynku rolnego.

Zdaniem Krajowej Rady Izb Rolniczych realizacja tych postulatów pozwoli zwiększyć bezpieczeństwo żywnościowe kraju, skuteczniej chronić zdrowie konsumentów oraz stworzyć bardziej sprawiedliwe warunki konkurencji dla polskich producentów rolnych.